сурах

Wiktionary-с
Jump to navigation Jump to search

Монголоор[засварлах]

Үгийн гарал[засварлах]

Үгийн дуудлага[засварлах]

[surʌ]

Үндэсний бичиг[засварлах]

ᠰᠣ᠊᠊ᠷ‍ᠠ‍‍ᠠ‍‍ᠠ‍ᠣ
ᠰᠣ᠊᠊ᠷ‍ᠠ‍‍ᠠ‍ᠣ


(сур) ном ~ (сура) эрж ~ax

Галиглах зарчим

Үгийн утга[засварлах]

I үйл.
  1. Ямар нэгэн мэдлэг, заншлыг эзэмших, мэдэхгүй, чадахгүй зүйлээ мэддэг чаддаг болох
  2. Занших, дадах
II үйл.
  1. Сураглах, сурвалжлах, асуух

Ойролцоо үг[засварлах]

Нийлмэл үг[засварлах]

бичиг үсэг сурах - бичиг үсэгт тайлагдах
бодож сурах - тоо бодож чаддаг
найруулж сурах - а.үгийн өнгө аясыг тохируулан бичиж чаддаг болох; б.жүжиг, киног зааварлан тоглуулж чаддаг болох; в.эм тан, элдэв бодосыг хооронд нь тохируулан найруулж чаддаг болох
сурах бичиг - ямар нэгэн зүйлийг сурахад туслах гарын авлага, хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
сурах зүйл - сурч авууштай зүйл, мэддэг чаддаг болох ёстой зүйл
хөгжим сурах - хөгжим тоглож чаддаг болох
хөдөлмөр сурах - юм хийж чаддаг болох, ажил хөдөлмөр эрхэлж чаддаг болох
шатар сурах - шатар тоглож чаддаг болох
амархан сурах - хийж чаддаггүй байсан ямар нэгэн зүйлээ богино хугацаанд хийж чаддаг болох
муу зан сурах - муу зуршилтай болох
ялгаж сурах - ялгаж таньдаг болох

Зөв бичихзүй[засварлах]

Үг хувилгах зарчим

Кирил бичгийн зөв бичихзүй[засварлах]

су|р/ах үйл. суралцах хоёрын хэрэглээний ба утгын ялгааг анхаар!) хүнээс юм сурах эсвэл хүнтэй хамт шинэ юм суралцах, сурна, сур­чээ, суръя, сурч; суралцах, сурцгаах, сурчих

Үндэсний бичгийн зөв бичихзүй[засварлах]

Орчуулга[засварлах]

Хоршоо үг[засварлах]

Этгээд үг[засварлах]

АВТОМАТ н. шууд авсан үнэлгээО.автомат(өөрөө ажиллах машин)
  • Шалгалт хэцүү байв уу? –Шалгалт өгөөгүй шүү. Багш маань хичээлд сайн оролцсон гээд автоматаар дүн тавьчихса н.
  • Би энэ хичээлийн шалгалтанд автоматаар дүн авах байх.
АЛБАДЛАГЫН БУУДЛАГА н. муу үнэлгээ
  • Энэ шалгалтанд албадлагын буудлага болчихвол яана. –Айгаад хэрэггүй. Хоёулаа хичээлээ сайн уншъя.
  • Би математикийн шалгалтандаа албадлагын буудлага болчихлоо.
АМЬДРАЛ ХАЙРЛАХ тбү. шалгалтанд тэнцүүлж үнэлэх
  • Математикийн шалгалтанд багш маань надад амьдрал хайрласанд би баяртай байна.
  • Энэ шалгалтанд багш маань надад амьдрал хайрладаггүй юм байх даа.
АМЬ ТАРИА н. шалгалт, шүүлэгт бэлтгэсэн хулгайн цаас
  • –Жагаа, чи маргаашийн шалгалтынхаа амь тариаг бэлтгэсэн үү? –Би бэлтгээгүй. Бага зэрэг уншаад шалгалтандаа бор зүрхээрээ оръё гэж бодож байна.
  • Бид чинь нэг үе амь тариагаар шалгалтаа аргалдаг байса н.
БӨӨНДӨХ тү. шалгалт, шүүлэг, оноог зэрэг зэрэг өгч авах
  • Бид энэ улирлаар шалгалтаа бөөндсөнучир зарим маань нэлээд тэвдэв.
  • Энэ улирлаар манай ангийн арваад оюутан “А” гэсэн үнэлгээг бөөндсөн байна.
БУРУУ ХАРСАН ТАВ н. муу буюу 2-ын тоо(онц буюу 5-ын тоог эргүүлсэн хэлбэр гэсэн утга)
  • Болормаа “Шалгалтандаа буруу харсан тав авлаа” гэж байв.
  • Чи яахаараа буруу харсан тав авчихдаг байна.
ГАВАЛ н. бүх хичээлдээ сайн, авьяастай
  • Танай ангийн гавал хүүхэд хэн бэ? –Бадрах шүү дээ.
  • Чиний дүү тоондоо гавал уу? –Тийм, гавал.
ГАЗАРДАХ тбү. шалгалтандаа муу дүн үзүүлэх
  • Шалгалт амжилттай юу? –Үгүй, Газардчихлаа.
  • Би сургуульд сурч байхдаа газардах гэдгийг мэдэхгүй байса н.
ДҮҮЖЛЭГДЭХ тбү. шалгалт шүүлгэндээ арай хийн тэнцэх
  • Шалгалт амжилттай юу? –Тийм ч амжилттай биш. Зөвхөн дүүжлэгдсэ н.
  • Тэр дөрвөн жил дүүжлэгдсээр байж сургуулиа төгссөн шүү дээ.
ДЭВХРЭХ тбү. шалгалт шүүлгэндээ муу дүн үзүүлэх
  • Энэ улирлаар олон оюутан дэвхэрсэн байх юм. –Тийм байна. Би бас дэвхрэх шахсан шүү.
  • Бид хоёр энэ улирлаар дэвхрээгүйдээ баяртай байна.
ЖИРГЭХ тбү. муу дүн үзүүлэх
  • Би дараагийн шалгалтант жиргэвэл яана. Айж байна. –Айж байгаа бол сайн бэлтгэсэн нь зүгээр шүү дээ.
  • Би эр хүн байна, энэ шалгалтанд арай жиргэхгүй байх аа.
ЖИРИЙН ТҮҮХ н. муу үнэлгээ
  • Тэр оюутан байхдаа нэг бус удаа жирийн түүхтэй учирчээ.
  • Би энэ хичээлд жирийн түүх болно гэж бодоогүй байсан юм.
ЗАМЫН ЦАГДАА БОЛОХ тбү. шалгалтын хариуг нэгэндээ хуруугаараа дохих
  • Шалгалтан дээр чи надад замын цагдаа болж тусална шүү.
  • Багш хараад байвал би чамд замын цагдаа болж чадахгүй.
КААШ (БОЛОХ) тбү. муу(сурах)О.каша(нунтаг будаа)
  • Би тооны хичээлдээ гайгүй боловч хэлний хичээлдээ кааш болж байна.
  • Би кааш болсон оюутан байгаагүй.
ЛИДЕРДЭХ тбү. онц сурахА.leader(манлайлагч, тэргүүлэгч),М.-дэх
  • Манай ангид лидердэх оюутан нэлээд бий.
  • Би энэ улирлын шалгалтанд лидердэж чадсандаа баяртай байна.
МОРИН ТӨВӨРГӨӨН н. шалгалт шүүлгийн үе(зохиолын нэр)
  • 2 долоо хоногийн дараа морин төвөргөөн эхэлнэ дээ. –Тийм ээ. Хурдан эхлээд дуусвал сайн байна.
  • Морин төвөргөөний үеэр надад зав гарахгүй байх аа.
НОГООН ГЭРЛЭЭР ГАРАХ/ӨГӨХ тбү. шууд үнэлгээ авах
  • Тэр энэ улирлаар хоёр шалгалт ногоон гэрлээр өгсөндөө баяртай байв.
  • Чи ногоон гэрлээр шалгалтаа өгсөн үү? –Тийм.
НОЙЛ/НООЛЬ н. сурлага муу, тааруу. О.нуль(тэг)
  • Та их сургуульд байхдаа англи хэл хэр сурсан бэ? –Нойл, нойл. Юм сураагүй.
  • Би тоондоо үнэндээ нооль.
НОЙЛ/НООЛЬ ЗААХ тбү. муу сурах
  • Чи яагаад хичээлдээ нойл заагаад байдаг юм бэ? –Тийм ээ. Чармайгаад дийлэхгүй байна.
  • Би энэ сургуульд нооль заахгүй чармайж суръя гэж бодож байна.
НОЙЛЫН/НООЛИЙН НОГООН ТЭГ н. муу сурлагатан
  • Би дунд сургуульд сурч байхдаа үнэндээ нойлын ногоон тэг байса н. Ахлах сургуульд ороод хичээж эхэлсэн дээ.
  • Чи хичээлдээ нээрээ нойлын ногоон тэг байна шүү. Хичээх хэрэгтэй.
НОЙРНЫ ЭМ УУХ тбү. ном унших
  • Чи нойрны эм уухгүй юм уу? –Үгүй, үгүй. Угаасаа нойр хүрч байна.
  • Цаг зав байгаа учир өнөөдөр нойрны эм ууж өнжлөө.
НОМЫН ХУУДАС ШАРЛАХ хэл. хичээлээ байнга унших, давтах
  • Чиний номын хуудас шарлаж байна шүү. –Би хичээлээ сайн давтахгүй бол шалгалтандаа тааруу дүн авбал яана гэж санаа зовж байгаа.
  • Зуны амралтаараа номын хуудсаа шарлатал англи хэлээ давтса н.
НОМЫН ХУУДАС ШАРЛУУЛАХ хэл. хичээл их унших, давтах
  • Ойдов ч номын хуудсаа шарлуулж байна шүү. –Тийм ээ. Үнэхээр мундаг оюутан юм.
  • Зүгээр суухын оронд номын хуудсаа шарлуулж байвал шалгалтанд өлзийтэй байх.
НИСЭХ тбү. хичээл, шалгалтандаа муу дүн үзүүлэх
  • Би шалгалтандаа нисчихлээ.
  • Энэ удаагийн шалгалтанд нисэхгүй бол анги дэвшлээ гэсэн үг.
ӨНДӨГЛӨХ тү. муу дүн авах(Өндөг мэт буюу тэг оноо авах)
  • Би энэ удаа хоёр ч шалгалтанд өндөглөчихлөө.
  • Чи надтай адил энэ хичээлд өндөглөчихсөн юм уу?
РЕКОРДЛОХ тү. хамгийн сайн үнэлгээ авахО.рекорд(дээд зэргийн амжилт),М.-лох
  • Энэ улирлаар манай ангиас Батхүүг рекордолсон гэж сонссо н. –Хээ. Тэгвэл мундаг байна шүү.
  • Тэр нээрээ энэ улирлаар рекордолсон юм уу? –Тийм.
САНСАРДАХ тбү. шалгалтанд хангалтгүй дүн үзүүлэх
  • Би энэ хичээлд сансардана гэж бодоогүй байса н.
  • Чи бас сансардчихсан юм уу?
УНАГАХ тү. муу үнэлгээ тавих, өгөх
  • Манай багш намайг унагачихлаа.
  • Би хичээлээ сайн уншаагүй учир багш намайг унагах байх аа.
УНАХ тбү. муу үнэлгээ авах
  • Хоёр ч оюутан миний хичээлд унаад байна.
  • Би шалгалтандаа уначихлаа.
ҮЗЭЖ ТАРАХ тү. чармайн сурах
  • Би сүүлийн хэдэн сар япон хэл сурахаар үзэж тарж байгаа. Гэвч үр дүн муу.
  • Би онц сурахаар үзэж тарж байгаа.
ҮСРЭХ тбү. шалгалтанд муу дүн авах
  • Хоёр ч оюутан Бат багшийн хичээлд үсэрсэн байна.
  • Би энэ хичээлийнхээ шалгалтанд үсрэхгүйг хичээж байгаа.
ҮХЭХ тбү. шалгалтанд унах
  • Багш намайг хичээлдээ үхүүлэх байх аа. Би Сүрэн багшийн япон хэлний хичээлд тун муу байгаа юм.
  • Би энэ хичээлд үхчихээд байна.
ХӨӨЛТҮҮР н. ромбо, диплом
  • Зарим оюутан хөөлтүүрээ аваад их баярлах юм? –Аргагүй шүү дээ. Хүнд тохиолдож буй нэг том баяр шүү дээ.
  • Тэр нээрээ хоёр сургуулийн хөөлтүүртэй юм уу?
ЦООРОХ тбү. онц сурч эхлэх
  • Манай ангид сүүлийн үед хоёр ч хүүхэд цоорч байгаа.
  • Би ахлах сургуульдаа ороод л цоорч эхэлсэн юм. Авьяас чадвар нь гэнэт илрэх, мэдэгдэх
ЦООРХОЙ б.ухаантай, гарамгай
  • Тэр оюутан байхдаа цоорхой оюутан байса н.
  • Хэл шинжлэлийн салбарт тэр үнэхээр цоорхой эрдэмтэн байса н.
ЭХ ОРНООСОО АЛС ГАЗАР ОДОХ хэл. асуугдахаар самбарын өмнө очих
  • Оюутан бидэнд эх орноосоо алс газар одох тийм амар бишийг багш нар ойлгохгүй нь хэцүү байдаг.
  • Би сүүлийн хоёр өдөр дараалан эх орноосоо алс газар одсо н.
ЭХ ОРНЫ АЛТАН ГУРАВ н. дунд үнэлгээ
  • Би ёстой азны коля юм аа. Саяын шалгалтанд эх орны алтан гурав авчихчээ.
  • Би хоёр шалгалтанд дараалан алтан гурав авчихлаа.
ЯРИУЛАХ тү. дам гуйлган үнэлгээ авах
  • Би хүнээр шалгалтаа яриулаад амжилттай өгчихсө н.
  • Тэр сургууль төгсөхдөө бас хүнээр яриулаад энэ ажилд орж чаджээ.

Товчилсон үг[засварлах]

АБЯСБСНРГ Ардын Боловсролын Яамны Сурах Бичиг, Сэтгүүлийн Нэгдсэн Редакцийн Газар
СБСНР Сурах Бичиг, Сэтгүүлийн Нэгдсэн Редакц

Хэлц үг[засварлах]

Өвөрмөц хэлц[засварлах]

сурсан биш төрсөн - угийн, төрөлхийн

Хэвшмэл хэлц[засварлах]

Сурах нь мангас
Идэх нь гахай
Сурах хүн сонор
Мэдэх хүн мэхтэй
Сурах хүнд зориг
Сургах хүнд арга

Аман зохиолд орсон нь[засварлах]

Зүйр үг[засварлах]

Сураад барагдашгүй эрдмийн далай
Судлаад барагдашгүй бодосын далай

Тайлбар: эрдэмд хязааргүй

Сурах хүнд зориг
Сургах хүнд арга

Тайлбар: а.хүнийг хүмүүжүүлэхэд арга эв чухал; б.эрдэм сурахад зориг тэвчээр эрхэм

Сурахын дайсан бардам
Явахын дайсан залхуу

Тайлбар: а.бардам зантай хүн юм сурдаггүй; б.залхуу хүн үйлс бүтээж чаддаггүй

Сурсан эрдмээр сувдыг ч олно
Ариун эрдмээр алтыг ч олно

Тайлбар: эрдэм мэдлэгтэй бол юуг ч бүтээж чадна

Сурснаа муурын хумс мэт нуух

Тайлбар: эрдэм чадвараа гаргахгүй муу санаа гаргах

Сурснаараа нөхөртөө тусал
Сураагүйгээ бусдаас асуу

Тайлбар: а.харилцан дэмжиж харилцан туслах нь зүйтэй; б.мэдлэг мэргэжлийг сурч мэдэхийг зоригжуулах нь

Сурсны сайн нь хэрэглэх дээр
Судалсны дүн нь бүтээл дээр

Тайлбар: сурсан эрдмээрээ үр бүтээл гаргахыг чухалчилсан санаа

Сурсан нь далай
Сураагүй нь балай

Тайлбар: эрдэм ном сурах нь чухал, хэрэв сурахгүй бол тэнэг болно

Сураад олдоггүй сувд
Эрээд олдоггүй эрдэнэ

Тайлбар: эрхэм ховор юм, олдошгүй зүйл

Цэцэн үг[засварлах]

Сурсан сураагүй хоёрын хооронд

Тайлбар: ямар нэгэн зүйлийг төдий л сайн хийж чадахгүй, хоёрын хооронд

Сурсан газрын шороо нь хоол

Тайлбар: дассан газар сайхан

Сурсан занг сураар боож болохгүй

Тайлбар: нэгэнт заншсан дадгалыг халж өөрчлөхөд бэрх

Хөгшин азарга жороо сурах

Тайлбар: хөгширсөн хойноо залуумсаг зан байдал гаргах

Сурсан дуугаа дуулж ирсэн замаараа буцах

Тайлбар: зорьсон зорилго бүтсэнгүй