шар

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Дуудлага

[ʃarʌ] (сира)


Үгийн утга

шар I тэм Алт мэт өнгө: гав шар (гүн шар өнгө), шар айраг (пиво), шар будаа (жижигхэн шар өнгийн нэг зүйл будаа), шар будаг (алт мэт шар өнгийн будаг), шар буурцаг (өнгө шар, буурцгийн нэг зүйл үр), шар даавуу (шар өнгөтэй даавуу), шар зам хуучир. (нарны үзэгдэх хөдөлгөөний зам тойрог), шар зос (шар өнгийн нэг зүйл зос), шар мах (арьс ширний дотор талд байх нимгэн хальс), шар малгайтан шашин.хуучир. (Буддын шашны нэг салбар, шар малгай өмсөнө; Зонховын шашинтан), шар махчин хуучир. (балар эртний хүн болоод аймгийн дотор махчин аймаг байсны нэр болой), шар өвчин анагаах. (арьс шар өнгөтэй болох, элэгний онц халварт өвчин), шар сүү (а.бяслаг шахах, ээзгий буцалгах, сүүг ээдүүлэхэд ялгаран гарах шингэн; б.сүү цагааг холих, дан цагааг шүүхэд гарах шингэн), шар тамхи (хамрын тамхи), шар тос (малын сүү цагаан идээнээс ялгаж авсан тос), муу нохойн гэдсэнд шар тос тогтохгүй хууч. (юу ч идүүлсэн адилхан гэсэн санаа), шар ус (а.биезүй. хүн, амьтны цусны шингэн, сийвэн; б.анагаах. амьтны биед цусны шингэн хуралдан тогтох өвчин; в.анагаах. яр шархнаас цувран гарах шаравтар ус; г.хатуу хөрөнгөнөөс шүүрсэн ус; д.аарц, тараг, ээдэм зэргээс ялгаран гарах ус; е.гол усны мөс цас хайлснаас гарах хальдас ус), шар уураг/өндөгний шар (өндөгний доторх шар), шар үс (а.хүний бүх биеийг бүрхсэн нарийн үс; б.хүний шар өнгөтэй үс), шар үсний нүх/шар үсний сүв (хүний арьсанд буй үсний сүв, энэхүү сүвээр хөлс зэрэг ялгадас гарахаас гадна мөн амьсгална), шар үсэг (татлан бичсэн нэг зүйл төвд үсэг), шар феодал хуучир. (лам феодал), шар хавсралт (гадаадад зорчих E серийн паспортад, шинээр паспорт авснаас хойш 1 жилийн дараа олгогдох хуудас), шар хацарт түүх.хуучир. (Монголыг Манжийн захиргаанд байх үеийн манай хүрээ хийдүүдийн лам нарын нэрсийн бүртгэлийг ийнхүү нэрлэдэг байв), шар халзан (шар зүсмийн халзан), шар хальс (а.арьс ширний хөрсөнд наалдсан махны хальс; б.ургамал, үрийн нимгэн хальс; в.махны гадна талын өнгөн хальс), шар хув (өнгө шар болоод тунгалаг давирхайлаг хатуу эд), шар хэвлэл (хувь хүн эрхлэн гаргаж буй, нийгмийн амьдралын бүхий л хүрээг хамарсан нийтлэлтэй сонин сэтгүүл), шар цай хуучир. (а.шахмал ногоон цайг найм хуваасны нэг; б.хуучин цагийн мөнгөний нэгж болох цаасанд боосон задгай цай; в.зарим нутагт хэрэглэж байсан тийз хэмээх мөнгөн тэмдэгт), шар шилбэ (хоёр болон хоёр хагас настай тэмээ), шар эсгий (муудаж, навтарсан эсгий), ангир шар (улбар шар), ангир шар уураг (сүүн тэжээлт амьтны төрсний дараа хөхнөөс гарах уургаар баялаг өтгөн сүү), намрын шар нар (намар цагт гарах нар), бор шар хорш. (а.бор өнгө дийлэнх шар өнгө; б.дотрын өвчин), *шар махтай нь хатаах (санаа сэтгэлийг нь ихэд зовоон шаналгах), *шар хүний төлөө хар хүн (бусдын өмнөөс сэтгэл зовних), *шар нар бор хоног (а.өдөр хоног; б.ядуу буурай үе), *шарсан мах анддаггүй (юмыг андахгүй сайн мэддэг, мэргэн түргэн), *шарсан мах анддаггүй шар зурхайч (цэцэн мэргэн, дадлага туршлагатай), *зүрхэнд шар ус хуруулах (санаанаас гарахгүй болтол айлган сүрдүүлэх), шарыг үзэж шарван, улааныг үзэж урвах зүйр. (урвамтгай тогтворгүй зан ааштай), шар божирго амьт. (үнсэн шар чандарт, хар бидэр бүхий нэг зүйл божирго шувуу), шар боролзой урга. (үнэр амт, шим чадал боролзойн адил боловч ногоон үед нь мал идэх дургүй, хужир ихтэй газраас бусад газар ургадаг, өндөр нь нэг төөгөөс илүү нэг зүйл өвс), шар бударгана урга. (бор шар дурстай, заг сухайн адил найлзууртай, үслэг жижигхэн хүрэн бор үртэй нэг зүйл өвс; үрийг нь иддэг, шээс элбэгших өвчинд хуурай идэхэд сайн гэдэг), шар зөгий амьт. (их бие нь шар эрээн, хүн малыг ээрч хатгадаг, нэгэн зүйл зөгий), шар зээргэнэ урга. (говь цөл газар ургадаг нэг зүйл зээргэнэ, тэмээ зэрэг малд тохиромжтой), шар ирвэс амьт. (биеийн нь шаравтар дэвсгэр өнгөн дээр, зоос мэт бидэртэй нэгэн зүйл ирвэс), шар лууван урга. (амттайхан, бүдүүвтэр улбар шар өнгийн үндэстэй, хүнсний ногоо, үндсийг иднэ), шар маахай амьт. (нас бие гүйцсэн эр баавгай), шар мод урга. (говь цөл газар ургадаг, өргөстэй, жижиг сөөг), шар мөөг урга. (модонд ургадаг, шаравтар өнгийн нэгэн зүйл хүнсний мөөг), шар ороонго урга. (өвс, тариаг ороож, зэллэн ургах нэг зүйл ногоо, үрийг нь эмнэлэгт хэрэглэнэ), шар өлөн урга. (чийгтэй, нуга газар ургадаг, нэг зүйл улалж өвс), шар салхи (элсээр шуурсан салхи), шар сараана урга. (навч шар буурцгийн адил болоод язгуурт цагаан шүүс бүхий, хээр ургадаг нэгэн зүйл ургамал), шар тоть амьт. (тотийн хамгийн жижиг нь, толгой эрүү жигүүр нь ногоон, хүзүү омруу нь шар, нэг зүйл тоть), шар төмс урга. (ойт хээр болон ой тайгын бүсэд ургадаг, цэцэг нь цагаан толботой, ягаавтар өнгөтэй нэг зүйл зэрлэг төмс), шар удвал урга. (асга хадтай газрын сүүдэр дагаж ургадаг, шар өнгийн цэцэгтэй, нэг зүйл ногоон удвал, эмнэлэгт хэрэглэнэ), шар ураацай амьт. (нүдний цэцгий улаан хар, чандар жигүүр сүүлд шар өнгө холилдсон, нэгэн зүйл шувуу), шар хальслаг урга. (хальс шар, жижиг чавга адил нэг зүйл жимс), шар харгай урга. (нарсны намын, нэгэн зүйл хөнгөн бат бөх мод), шар хойч урга. (ойт хээрийн бүс болон тал бэл газраар ургадаг тоос ихтэй, олон наст ургамал), шар хөмсөг, шар хөмрөг амьт. (хошуу, жигүүр хар, хөл улаан, хөмсөг шар, хятруу бялзуухайтай адил нэг зүйл бялзуухай), шар хуайс урга. (нэг зүйл харгана, уд харгана), шар хялгана урга. (хялганатай төстэй нарийн иштэй, малд тэжээл болдог, гол горхины дагуу, намагдуу, нуга газраар ургадаг олон наст өвс), шар цахилдаг урга. (голдуу ойт хээр болон ой тайгын бүсэд, хааяа мод сийрэг газар ургадаг, шар өнгийн цэцэгтэй нэг зүйл цахилдаг), шар шаваг урга. (говь цөл газар ургадаг нэгэн зүйл шарилж), шар шувуу амьт. (жигүүр богино, өд нягт болоод хөндлөн харавтар судалтай, өдөн чихтэй, хошуу богино, шөнө явдаг нэгэн зүйл махчин шувуу), говийн шар амьт. (говьд байдаг цайвар шар өнгөтэй нэг зүйл аалз), шар эвэр амьт. (гурван настай угалз), шар эм урга. (үхрийн хэлтэй адил навчтай, улаавтар ногоон иштэй, луувангийн адил үндэстэй, гашуухан амттай нэгэн зүйл ногоо), шар яргуй урга. (тавдугаар сард цэцэглэдэг, цэцгийн өнгө шар, ойн хаяагаар ургадаг нэг зүйл яргуй, төрөл бүрийн малд сайн тэжээл болдог)

II нэранагаах. 1Хүний хоол ундаа хэтрүүлэн хэрэглэснээс болж тохиолдох өвчин: шар дэврэх/шар нь дэврэх (шар хөөрөх өвчин тусах), шар ихтэй (шар өвчин элбэгтэй), шар тайлах (архи хэтрүүлэн хэрэглэснээс болж дотор эвгүй болохыг намжаах), шар хөдлөх/шар нь хөдлөх (а

хөөрөх өвчин дахих; бшилж. уур омог нь цочмог дэврэх), шар хусах (а.хүний идсэн юм исч, дээш хэхрэх; б.шилж. уур омог хүрэх), шар цус хөөрөх (нүд эрээлжлэн толгой эргэн, дотор муухай болж ухаан балартах), айргийн шар (айраг хэтрүүлснээс тусах өвчин), архины шар (архи уусны маргааш архи нэхэх донгийн илрэл); 2яриа. Элэг гэмтэснээс цөс зогсонгитож, цөс цусаар гарснаас арьс салст шар өнгөтэй болох халдварт өвчин: шар авах (а

өвчин тусах; бшилж. бусдыг байн байн хашруулах, зовоох)

III нэр Зургаан наснаас дээших, агталсан эр үхэр: амбан шар (нас гүйцсэн том шар), монголын шар (монгол үүлдрийн эр үхэр), хайнагийн шар (монгол үхэр, сарлаг хоёрын эрлийз, эр сарлаг), *шаранд ишигний ачаа ачих (аливаа зүйлийн тэнцвэргүй байдал)

IV нэр Уур, омог: шар гаргах (уур, омог гаргах), хор шар хорш. (атаа хорсол), *шар гозойх яриа. (хор шар хөдлөх, омгорхох), *шар буцлах (уур омог ихэд хөдлөх), *шар завжтай (нялх, балчир), *шар махтайгаа хатах хар яриа. (ихэд шаналан зовох), *шар нар бор хоног өнгөрүүлэх (амь зуулга тааруухан байх, тааруухан амьдрах), *шар навчнаар (намар), *шар сэмжлэх муушаал. (нас ахиснаа үл тоомсорлон, шалиг зан гаргах), *шар тос шиг (сайхан, гоё, сэтгэлд таатай), *шар хөдлөх (уур омог нь хүрэх, шар гозойх), *шар хөдөлгөх (уурыг нь хүргэх), шар хөөрөх/шар нь хөөрөх (а

хусах; буур омог нь бадрах), *шар хусах (уур омог хүрэх), *шар шилмүүсэнд асаасан гал шиг (огзом түргэн уурлан хилэгнэх), *шар шувтлах (лам байсан хүн хар болох), *шарыг нь малтах (муу үг хэлж дургүйг нь хүргэх)


Шилжсэн утга

  • уур омог нь цочмог дэврэх
  • уур омог хүрэх
  • бусдыг байн байн хашруулах, зовоох)

Холбоо үг

  • гав шар - гүн шар өнгө
  • шар айраг - пиво
  • шар будаа - жижигхэн шар өнгийн нэг зүйл будаа
  • шар будаг - алт мэт шар өнгийн будаг
  • шар буурцаг - өнгө шар, буурцгийн нэг зүйл үр
  • шар дэврэх/шар нь дэврэх - шар хөөрөх өвчин тусах
  • шар ихтэй - шар өвчин элбэгтэй
  • шар тайлах - архи хэтрүүлэн хэрэглэснээс болж дотор эвгүй болохыг намжаах
  • шар хөдлөх/шар нь хөдлөх - а.шар хөөрөх өвчин дахих б.шилж. уур омог нь цочмог дэврэх

Хоршоо үг

  • уур омог нь цочмог дэврэх
  • уур омог хүрэх
  • бусдыг байн байн хашруулах, зовоох)


Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

ШАР ШУВУУ н. шөнө сууж идэвхтэй ажилладаг хүн О. сова (шар шувуу буюу шөнө сууж ажилладаг хүн) - Эрдэнэ багшийг олон хүн шар шувуу хэмээн нэрлэдэг. - Би шар шувуу болж байх шиг байна. Олон жил шөнийн ажил хийж байна.

Зүйр цэцэн үг

шарыг үзэж шарван, улааныг үзэж урвах - урвамтгай тогтворгүй зан ааштай



Хэвшмэл хэлц

Шинэ бэр нүдний гох Шар тос хоолойн гох



Өвөрмөц хэлц

Зөв бичих зүй

  • м.к.б шар I. нэр (өвчин) ~ өвчнөөр өвдөх II. тэм. (өнгө) шав ~ дээвэр, ~ хэвлэл, шаравтар, шардуу III. нэр (эр үхэр) хайнагийн ~ IV. нэр (уур) хор ~ хорш., *~ гозойхбуцлах (хор шар хөдлөх) V. (бөмбөлөг) 4.шаар II.
  • м.б шар I (1~ өнгө 2~ өвчин хор ~) /~втар/ /~дуу/ /~дуухан/ II (1~ үхэр, амбан ~ 2~ үсэг ~ ~ хийх)

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

Si* t - Sira


Товчилсон үг

Хуучирсан үг

  • - нарны үзэгдэх хөдөлгөөний зам тойрог
  • - Буддын шашны нэг салбар, шар малгай өмсөнө; Зонховын шашинтан
  • - балар эртний хүн болоод аймгийн дотор махчин аймаг байсны нэр болой