их

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Дуудлага

[ixĕ] (йэхэ)


Үгийн утга

их тэм 1Хэмжээ том, илүү: их биетэй хүн (том биетэй хүн), их буу (урт гол төмөртэй, том сумтай, устгах сөнөөх чадал их, холын тусгалт галт зэвсэг), их буучин цэрэг. (их бууны цэрэг), их гүрэн (олон улсын харилцаанд тэргүүлэх үүрэгтэй орон), их зэрэг сувилаагүй эер. (цагаан бурхнаар өвдөөгүй), их сургууль (нийгмийн ба байгалийн шинжлэх ухааны төрөл бүрийн салбар бүхий дээд сургууль), их хот (хүн ам, дэд бүтцийн хөгжлөөр тэргүүлэх байртай том хот), их хуур хөгжим. (орчин үеийн ардын найрал хөгжимд оролцдог туйлын их гарын морин хуур), их хуучир хөгжим. (их гарын аралт хуур), их хэнгэрэг хөгжим. (отог овгийн уриа дуудлагад хэрэглэж байсан их гарын хэнгэрэг), их хүйтэн зурхай. (сарны зурхайн ёсны хорин дөрвөн улирлын нэг, өвлийн туйл, хоёр, гурав, дөрвөн ес буюу идэр гурван ес), их буга тогл. (зун хорин есөн буудалтай, найман бугын эсрэг наян хүү тоглодог монгол ардын хөлөгт тоглоом), их агуу хорш. (үлэмж их), их бага хорш. (том жижиг, агуу болон өчүүхэн), *их амт (чоно), *их гар (а.том хэмжээ; б.шилж. заль мэхтэй), *их гарын (дээгүүр жаалдаг, сүүхээ, арга заль ихтэй) *их гэдэстэй (хөл хүнд, жирэмсэн); 2Гол, үндсэн: их багш (а.эрхэм хүндэт багш; б.агуу эрдэмтэн), их баяр (улс үндэсний хэмжээний гол баяр), их бие (аливаа юмны гол хэсэг), их бичгийн хүн хуучир. (а.эртний гүн ухаанд мэргэжсэн эрдэмтэн; тэнгэр, газар, хүн гурвыг туулсан хүн; б.номын их гүүш), их зам (гол том зам), их төлөв (үндсэндээ), их сорилго (улсын баяр наадмын өмнө бөхчүүдийн бяр, чадал чансааг үнэлэх барилдаан), их хурал (ямар нэг байгууллага, хүн амын төлөөлөгчийн нийгэм улс төр, шинжлэх ухааны зориулалт бүхий дээд хурал), их шавь түүх. (Богд хаант Монголын Жавзандамба хутагтын шавь), Их засаг буюу их яса түүх. (Монголын эзэнт гүрний үеийн Чингисийн гол ерөнхий хууль), сүхний их бие (сүхний хөвчин бие); 3Талаас илүү хувь, хэсэг: ажлын ихийг хийх (ажлын дийлэнхийг хийх), ихийг нь авах (голыг нь нугалах, ихэнхийг нь хийх); 4Баян элбэг: их модтой уул (мод элбэгтэй уул), их устай гол (ус элбэгтэй гол); 5Зан ааль, бодол санааны дээгүүр, авд биш: их зан гаргах (ихэмсэглэх, дээгүүр зан авир гаргах), ихийг бодох (өөрийн биеийг дээгүүрт тооцож авирлах), ихийг санах (ихийг бодох), *их санасан газар гурван шөнө хоосон хонох (найдсан зүйл бүтэлгүйтэх), их амьтан (чадал мөхөс боловч зан ааль, санааны дээгүүр хүн), их үгтэй (бага балчир, нас залуу боловч хэрсүү үгтэй), *их авгай залах (бүсгүй хүнийг золиос болгох, хөсөр цөлөх), *их айлд очих (шоронд орох); 6Хүн, юмын бусдаас давуу, дээд, хүндтэй: их жолоодогч (аугаа жолоодогч); 7Бие болон насаар илүү, насанд хүрсэн; том, ахмад: их насны морь (насанд хүрсэн, соёолонгоос дээших насны уралдааны морь), их нь ичиж, бага нь уйлах зүйр. (халширч зовмоор юм болох хэцүү); 8Хүний эшийн нэрийн урд орж насаар ах, илүү гэсэн хүндэтгэсэн утга бүхий нийлмэл нэр: их авга ах (хамгийн ахмад авга), их нагац (насаар ахлах нагац), их бэргэн (ууган бэргэн), их хүү (ууган хүү), *их гэр (өвөг дээдэс, эцэг эхийн гал голомт), *ихийн шийр барих (томоотой хүн шиг явах); 9Тоо, хэмжээгээр олон: илүү их хүн цуглах (илүү олон хүн цуглах), их мал харагдах (нэн олон мал харагдах), их сар зурхай. (билгийн улирлын гуч хоногтой сар), их гарын баян (сүүхээтэй, танил олонтой, хөрөнгө чинээ сайтай хүн), их хөлийн (а.олон хүн цуглардаг; б

гарын: их хөлийн баячууд (их гарын баячуд), их хөлийн газар (олны цугласан, хөл хөдөлгөөн ихтэй газар), их хөлийн зам (янз бүрийн хүн амьтан, машин тэрэг холхисон зам), их хөлийн хот (олон хүн аж төрөн суудаг хот), их хөлийн эр (авхаалж самбаагаараа олз ашиг олдог, хэлхээ сүлбээ олонтой, хөрөнгө чинээ сайтай хүн); 10Ихэвчлэн үйл үгийн өмнө орж, маш, нэлээд, нэн, тун хэмээх хүч нэмсэн утга илэрхийлнэ: их баярлах (нэн баярлах), их муу санах (маш муу санах), их удах (тун удах); 捌Нийлмэл үгийн эхэнд орж ирээд илүүгийн утга бүхий юм ба тооны нэр: их наадам (урлагийн үзвэр, үзлэг зэргийг багтаасан олон нийтийн том баяр), их эмч анагаах (анагаахын дээд боловсролтой мэргэжилтэн), их дэлгүүр (төрөл бүрийн бараа бүхий дэлгүүр);錆Амьтны зүйл ялгасан нэр: их алаг бялзуухай амьт. (хөмсөг зурсан адил болоод урт, шар тэрмийн адил өнгөтэй, сэвхтэй, өөр зуураа хэрэлдэх дуртай нэг зүйл бялзуухай), их бөхгөнө амьт. (биеэр том


'

'

'

'

'


Шилжсэн утга

  • заль мэхтэй

Холбоо үг

  • их биетэй хүн - том биетэй хүн
  • их буу - урт гол төмөртэй, том сумтай, устгах сөнөөх чадал их, холын тусгалт галт зэвсэг
  • их буучин цэрэг. - их бууны цэрэг
  • их гүрэн - олон улсын харилцаанд тэргүүлэх үүрэгтэй орон
  • их зэрэг сувилаагүй эер. - цагаан бурхнаар өвдөөгүй
  • их багш - а.эрхэм хүндэт багш б.агуу эрдэмтэн
  • их баяр - улс үндэсний хэмжээний гол баяр
  • их бие - аливаа юмны гол хэсэг
  • их бичгийн хүн хуучир. - а.эртний гүн ухаанд мэргэжсэн эрдэмтэн тэнгэр, газар, хүн гурвыг туулсан хүн б.номын их гүүш

Хоршоо үг

  • заль мэхтэй


Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

ИХ ГАРЫН ДРАП н. муу үйлээр нөлөө бүхий этгээд О. драп (зузаан ноосон даавуу) - Тэр залуу чинь их гарын драп шүү дээ. – Тийм үү. Би сая л мэдлээ. - Би өчигдөр өөрийгөө их гарын драп гэх хүнтэй танилцсан.

Зүйр цэцэн үг

их нь ичиж, бага нь уйлах - халширч зовмоор юм болох хэцүү



Хэвшмэл хэлц

Ихэр санасан ямаа ишиггүй Их санасан газар гөрөөсгүй



Өвөрмөц хэлц

Зөв бичих зүй

  • м.к.б их тэм. 1. (том) ~ буу, ~ хот 2. (гол) ~ баяр, ~ багш, ~ хурал  (баян) ~ устай гол  тоо ~ наяд
  • м.б их (~ бага) /~втэр/ /~втэрдүү/ /~дүү/ /~дүүхэн/ /~хэн/

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

Yeket


Товчилсон үг

Хуучирсан үг

  • - а