давс

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Үгийн гарал

Галиг

[dawas] (дабусу)

Дуудлага

Үгийн утга

давс нэр.
1хими. Химийн нэгдлийн нэг анги, ионы бүтэцтэй талст бодсууд; шорвог гашуун амт бүхий цагаан, бор өнгөтэй талст бодос.
2Хүчлийн найрлагад байх устөрөгчийн атомыг металлынхаас бүрэн ба хэсэгчлэн халсан химийн нэгдэл, нэгэн төрлийн бодос:

Шилжсэн утга

давсанд явах (унтах)
давсан лүший (давс ширгээх үед үлдсэн шороотой ус),

Холбоо үг

  • хоолны давс (хүнсэнд хэрэглэх давс)
    чулуун давс (дөрвөлжин талст хэлбэрийн давс)
    бор давс (байгалийн давс, жамц давс)
    жамц давс (хоолны чулуун давс)
    иоджуулсан давс (бамбай өвчнөөс сэргийлэх зорилгоор иодоор баяжуулсан хүнсний давс)
    хятад давс (энэтхэг давс)
    цагаан давс (сайтар боловсруулан хатаасан нунтаг цагаан давс)
    шар давс (усанд уусдаг шар талст, будаг хийхэд хэрэглэнэ)
    давс авах (а.давс худалдан авах; б.байгалиас давс олборлох)
    давс уусгах (шингэн зүйлд давс найруулах)
    давс хийх (шингэн зүйлд давс уусгах)
    давс ширгээх (а.давсыг тунгаах; б. унтах)
    давсны аян (давс шүүж авах, борлуулахаар алс холд явах ачаа хөсөг бүхий аян)
    давсны уурхай (давсны ордоос давс авч байх байгууламж)
  • давхар давс (химийн давхар нэгдэл бүхий давс)
    давсан нуур (давс гардаг нуур)
    давсан сум (давсаар цэнэглэсэн сум)
    гагнуурын давс (гагнуурын найрлагад ордог нэгэн зүйл давс; гууль өнгөлөх, чулуу наах, төмөр хатаах, ясны тос авах, өнгийн цаас хийх, мөнгө угаах зэрэгт ашиглана)

Хоршоо үг

давс буулт (хужир мараа)
давс хужир (гашуундуу хурц амттай, хоолонд амт оруулдаг, хээр газар ургадаг цагаан өнгө бүхий шүлтэрхэг талст бодос)

Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

давслах - ЯРИХ
давстай - ЯРИХ

Зүйр цэцэн үг

Хэвшмэл хэлц

Давс хийвэл уустал
Ажил хийвэл дуустал

Давс шорвог боловч идээний амтанд тустай
Сургаал хатуу боловч хувийн ахилд тустай

Давс шорвог боловч идээний амтанд тустай
Үнэн үг ширүүн боловч хэтийн явдалд тустай

Давсан тэн олшгүй
Дайнд нөхөр болшгүй

Өвөрмөц хэлц

Давс: давсны жинд явах/давсан жинд явах/давсанд явах: (хошин) унтах: Цэвэгмэд зүүн орыг засаж хувцсаа тайлан. Цэвэгмэдээ хаа очих нь вэ, Би давсны жинд явлаа (С.Удвал, Их хувь заяа). Нэг мэдсэн дэнгийн тос дуусаж, хэншүү ханхлан цөгцний ёроол шатаж эхэлсэнд цэргүүд давсандаа явцгаая гэж шоглолдон... дуугаа хураацгаалаа (Л.Түдэв, Алтан гадас чиг заана).
давс нэмэх/хийх: юманд улам хүч эрчим оруулах: Гонгоор чи хэдэн төгрөгтэйгээ хэлчих! Юуг нь нуудаг юм гэж Галсан давс нэмлээ (С.Эрдэнэ, Өвлийн ойд).
давслалт нь хэтрэх: хэрэг явдлыг хэм хэмжээнээс, хэв зүйгээс нь хэтрүүлэх: Итгэлт хэрэг биш болоод давслалт нь хэтэрснийг Эрдэнийн харцнаас олж харснаар барахгүй гэрийн эзэн өөрийг нь урхидаж аваад бахархан баярлаж байгааг мэджээ (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).
давстай давсгүй үг: хэрэгтэй хэрэггүй үг: За, та сонсоход санаархаж байвал нэгийг яривал яръя, давстай давсгүй үг дэлгэж, уруул амаа хужир суулгаснаас жанжныхаа үгээгүй ядуу ард түмний хүүхэд дүү нарыг яаж хайрлаж дэмжиж явсан тухай ярьж, шинэ байлдагч нөхдөдөө манай цэргийн яруу алдарт удамшлыг судалцахад өчүүхэн тусламж болгоё гээд... (А.Одсэр, Халуун элгэнд нь).
↑ даарин дээр нь давс нэмэрлэх
↑ хошногонд нь давс хийх

Зөв бичих зүй

давс(н) нэр ~ны хүчил, давсны, давсыг, давсанд, давснаас

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

DeBsO


Хуучирсан үг