буга

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Үгийн гарал

Үгийн дуудлага

Аудио (Монгол)

Үгийн галиг

м.б [buǧă](бугу)

Монгол бичгээр

BgO

Үгийн утга

буга(н) I амьт.
1 Бугынхан овгийн, олон салаа эвэртэй хос туруут, хөхтөн, хэвэгч амьтны ерөнхий нэр:
2 Буга дууриамал, буган дүрст; бугын зүстэй.
бугын буталж урга. (уулын таг, сарьдаг, ой тайгад ургадаг хаг; бугын хөвд).

буга II нэр.тогл. Хорин дөрвөн хүүгээр эсвэл нохойгоор хоёр бугыг хашиж наадах тоглоом.

буга III нэр. Нэгэн зүйл тоосго, туйпуу.
буга(н) IV: буган цагаан цэцэг урга. (Холдостон овгийн, ой, уулын хажуугийн чийгтэй газар, дов толгодод ургадаг, цэцэг цагаан буюу ягаавтар улаан, олон наст өвс).
монгол хэлний тайлбар толь холбоос

Зөв бичих дүрэм

бу|га амьт. 1 ~ согоо хорш., цаа ~ 2 (буган дүрст) ~н чулуу, бугын, буганд: ~нд өвс өгөх ,
бугат: ~т хайр­хан, бугатай: ~тай уул, бугаас, о.тоо бугууд ( буганууд)
Монгол кирилл бичгийн зөв бичихзүйн толь холбоос
буга (1амьтан, ~хандгай 2~ тоглоом 3нэг зүйл тоосго 4~цагаан цэцэг)

Монгол бичгийн зөв бичихзүйн толь холбоос

Шилжмэл утга

Харь үг

Ойролцоо утгатай үг

Төрөл утгат үг

Төсөө утгат үг

Эсрэг үг

Харьяа утгат үг

Ижил үг

Олдмол үг

Цөм утга

Салмал утга

Нийлмэл утга

Хоршоо үг

буга согоо (бугын эр эм хамтдаа)

Холбоо үг

буга урамдах (бугын эр нь орооны цагтаа уриадан дуугарах),
бугын цусан эвэр (хавар хуучин эвэр нь унаж, шинээр бүрэлдэн ургаж буй эвэр),
дайр буга (эр буга),
цаа буга (бугынхан овгийн нэгэн төрөл, эр эм хоёул эвэртэй нэг зүйл буга; буган цаа),
буган чулуу (буган дүрстэй чулуу),
буган хөшөө (буган дүрстэй хөшөө),
буга тавих (буга тоглоом нүүж тоглох),
ижил буга (далан таван буудалтай, зургаан бугатай, дөчин найман хүүтэй монгол ардын хөлөгт тоглоом).

Доромж үг

Бүдүүлэг үг

Сургаал үг

Товчилсон үг

Зүйр цэцэн үг

Буга гөрөөс булгаа мартдаггүй,
Болжмор шувуу бургасаа мартдаггүй зүйр. (хүний ач тусыг мартаж болохгүй);

Уулын бугыг үзээд
Унасан бухаа хаях цэцэн. (дэмий юманд сэтгэл татагдан өөрийнхөө юмыг огоорон хаях),

Оньсого

Өндрөөс буга урамдахад өлөнгөөс согоо гарах оньс. (тэнгэр дуугарч бороо орох),

Мэргэн үг

Ертөнцийн гурав

Түргэн хэллэг

Хэвшмэл хэлц

Болжмор шувуу бут бургасаа мартахгүй
Буга гөрөөс булаг усаа мартахгүй
Буга алагдах эвэртээ
Булга алагдах үсэндээ

Буга албал баярлана
Бух үхвэл гомдоно

Буга гөрөөсийг битгий от
Буруулсан дайсныг битгий хөө

Бугыг бэлчээрт намнах
Бусдын биенд өртөгдөх

Бугын дуу хүн унтуулдаггүй
Ухнын дуу хонь хэвтүүлдэггүй

Бугын толгой өтдөггүй
Бухын толгой шалбардаггүй

Бугын эврээр бугалга хийж болохгүй
Бусдын буянаар буулт хийж болохгүй

Бугын эвэр ургаж
Буурын ороо өнгөрөх цаг

Бугын эвэр урт ч модонд орооцолддоггүй
Буруу явдал олон ч өөрөө мэддэггүй

Монгол хэлний хэвшмэл хэлцийн толь холбоос

Өвөрмөц хэлц

Буга: буга буулгаж, согоо суулгах: гэрлүүлэх, хуримлуулах:

Буга буул­гаж, согоо суулгаад малаа тасдаж өгөөд амар жимэр нүд аних минь гэж өвгөн хоёр хүүхэд рүүгээ харлаа.
уулын буга үзээд унасан бухаа орхих

Этгээд үг хэллэг

БУГА СОГОО н. болзож буй хүү охин хоёр
Хашааны тэнд буга согоо хоёр байна.

Ма­най ангид буга согоонд зогсох охид хөвгүүд нэлээд байдаг.
БУГА СОГОО БУУДАХ хэл. болзож буй хүү охин хоёрыг харах
Охин I:
– Би нэг буга согоо буудчихлаа.
Охин II:
–Хаана?
Чи манай энэ гудамжаар яв­бал буга согоо буудаж чадна.

Хүндэтгэлийн үг