дайн

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Үгийн гарал

Галиг

[dain] (дайин)

Дуудлага

Үгийн утга

дайн нэр.
1 Улс хоорондын болон нийгмийн бүлгүүдийн хоорондох зохион байгуулалттай зэвсэгт мөргөлдөөн.
2 Дайсан.

Шилжсэн утга

Холбоо үг

  • дайн гарах (дайн дэгдэх)
  • дайн дуусах (энх амар цаг ирэх)
  • дайн дэгдэх (дайн эхлэх)
  • дайн зарлах (а.дайтах болсоноо албан ёсоор нийтэд мэдээлэх; б.яриа. (муудалцах)
  • дайн өдөөх (дайныг сэдэх)
  • дайн хийх (дайтах, тулалдах)
  • дайны аюул (дайнаас үүдэх хор хөнөөл)
  • дайны байдал (дайны хийгээд байгалийн аюул гамшиг гэх мэт онцгой хүнд нөхцөлд төр, засгийн дээд

байгууллагын шийдвэрээр улс орон даяар болон түүний зарим хэсэгт тогтоодог онцгой журам)

  • дайны бодлого (дайныг ялалтад хүргэх, өөрт ашигтайгаар дуусгах стратеги)
  • дайны гал (дайны өрнөл)
  • дайны голомт (дайны хамгийн хор, ширүүн тулаантай хэсэг)
  • дайны зам (а.дайн болж өнгөрсөн талбар; б.аливааг дайн, хүчирхийллээр шийдэх бодлого)
  • дайны сүлд (байлдаж буй этгээдийг ивээн хамгаалагч сүлд)
  • дайны талбар (дайн тулаан болж буй газар)
  • дайны төлөөс (шударга дайнд ялагдсан этгээд дайны хор хохирлыг барагдуулах арга, хэлбэр)
  • дайны хөл (дайны уршгаар үүдсэн хор хөнөөл, үймээн самуун)
  • дайны шарх (а.дайн тулаанд оролцож авсан шарх; б.дайнаас гарсан хохирол)
  • шударга дайн (ард түмнийг ангийн болон нийгмийн дарлалаас чөлөөлөхөд чиглэгдсэн дайн)
  • шударга бус дайн (аливаа дарангуйлал, мөлжлөг, ноёрхлыг бататгах, хамгаалах дайн)
  • аян дайн (аль нэг этгээдийн эсрэг удаан үргэлжилсэн байлдаан)
  • дайнаа дарж, дархан цолоо дуудуулах (дайснаа дийлэн дарж, алдар цуугаа мандуулах)

Хоршоо үг

  • дайн байлдаан (дайн тулаан)
  • дайн дажин (дайн тулаан, үймээн самуун)
  • дайн дайсан (өштөн дайсан, үймээн самуун)

Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

ДАЙСНЫ ДУНД ГАНЦААРАА н. оюу­тан багш нарын өмнө ган­цаараа.
О. один в поле воин (дайны талбарт ганцаараа)

Дайсны дунд ган­цаараа асуултанд ха­риулахад хөл чичрээд хэцүү байсан.

Би хоёр өдөр хичээл пялсан учир дайснуудын дунд ганцаараа зог­сож зэмлүүллээ.

Зүйр цэцэн үг

Дайн дууссаны хойно цэрэг хэрэггүй
Гол гарсны хойно гүүр хэрэггүй (хэрэглэж өнгөрсний дараа тусыг умартах)
Дайн үзээгүй хөвгүүн баатар
Даяг үзээгүй банди баатар (хүнд хүчир, аюул гамшгийг мэдээгүй байхад зоригтой байдаг)
Дайнаа ирэхэд
Дариа нухах (бэлтгэлээ базаахгүй байсаар хугацаа давхцуулан хийх).

Хэвшмэл хэлц

Давсан тэн олшгүй
Дайнд нөхөр болшгүй

Өвөрмөц хэлц

Дайн: дайнаа ирэхэд дариа нухах: аливаа бэлтгэл зориулагдсан үйл явдлынхаа өмнө дууссан байх ёстой гэсэн санаа:

Дайнаас ирэхэд дариа нухаад сууж байвал хэцүү шүү. Гийчдийг ирэхээс өмнө шалавла хүүхдүүдээ гэж эмээ яаруулна.
дайны хөл: дайнаас болсон үймээн түйвээн:

Гэтэл түүнийг баруунш­лах тусам дайны хөлөөс зайлсан цагаачингууд олшров (Б.Пэрлэй, Эрдэ­нийн суваргын гялбаа).
Нутаг маань дайны хөлд байгааг би өчигдөр Да Лооеэгийн амнаас мэд­лээ (Д.Намдаг, Цаг төрийн үймээн ).

Зөв бичих зүй

  • дайн нэр ~ы аюул, дайны, дайнд, дайнаас
  • дайн (~ дажин, ~ байлдаан)

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

Deiia


Хуучирсан үг