ажил

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Үгийн гарал

Галиг

[aʤil]

Дуудлага

[aʤil] (ажил)

Үгийн утга

I нэр. 1Ямар нэгэн юмыг бүтээн бий болгох, бэлтгэх, боловсруулах биеийн болон оюуны үйл ажиллагаа ;
2Ямар нэгэн байгууллага, үйлдвэрийн газар дахь алба, хөдөлмөр , ажил хийж хүн болдог, ар давж хүлэг болдог зүйр. (хүүхдийг ажил хөдөлмөрт сайн сургах хэрэгтэй);
3Цалин хөлс авахын тулд гүйцэтгэж буй оюуны болон биеийн хүчийг үнэлсэн хөдөлмөр: ажлын таван өдөр (европын орнуудын жишгээр мөрдөж эхэлсэн ажил амралтын горим), биеийн хүчний ажил (биеийн хүчээр болон машин, техникээр гүйцэтгэх хөдөлмөр).
II нэр. физик. Ямар нэгэн биетийг тодорхой замд шил­жүүлэх хүчийг замын уртаар үржүүлсэн үржвэр.

Шилжсэн утга

Холбоо үг

ажлын хэсэг (аливаа ажлыг хийж гүй­цэтгэхээр томилогдсон хэсэг хүмүүс), бичгийн ажил (а.бичиг номын ажил; б.бичгийн шалгалт), бүтээлч ажил (үр дүн сайтай ажил), гэрийн ажил (а.гэр зуур хийх ажил; б.гэрийн даалгавар), ажил хийлгэх (хөдөлмөр эрхлүүлэх), ажлын байр (ажил албаны байр), ажилд орох (албанд орох)

Хоршоо үг

ажил алба/алба ажил (ажил төрөл), ажил мэргэжил (эрхэлж буй хөдөлмөр болон эзэмшсэнмэдлэг), ажил хөдөлмөр (хийж бүтээх явдал), ажил хэрэгч (цагийг үр бүтээлтэй ашигладаг, ажилсаг), ажил хэрэгч хүн (цагийг үр бүтээлтэй ашигладаг ажилсаг хүн)

Эсрэг үг

Зүйр цэцэн үг

  • Ажил хийж хүн болдог

Ар давж хүлэг болдог

  • Ажлаа голохоор аашаа гол (аливаа ажилд ялгаваргүй хандаж сур)

Хэвшмэл хэлц

  • Ааг ихдэж

Ажил багадах

  • Аавын сургаал ажилд

Ээжийн сургаал сүвэгчинд

  • Ажилалтыг хайлуулна
  • Ажил болоход наашаа

Ашиг болоход цаашаа

  • Ажил гэвэл бөгсөө чирч

Ашиг гэвэл хүзүүгээ сунгах

  • Ажил гэвэл ёолно

Айл гэвэл тойрно

  • Ажил гэвэл толгой ширгээж

Ашиг гэвэл хүзүүсунгах

  • Ажил гэвэл хударга

Ашиг гэвэл шодрог

  • Ажил гэж алгын чинээ

Тайлан гэж талын чинээ

  • Ажил гэхэд “-Ой”

Архи гэхэд “-Аль”

  • Ажил жаргал хоёр

Ах дүү хоёр

  • Ажил нь өөдрөг бол

Ам хэл нь дорой ч яах вэ

  • Ажил төрлийн дүлийгээс

Төрөлх дүлий дээр

  • Ажил үгүй бол амьдрал үгүй

Ам үгүй бол аяга үгүй

  • Ажил хийвэл ам хөдөлнө

Алжуурч суувал амьдрал доройтно

  • Ажил хийвэл цатгалан болно

Амаа цангатал яривал өлсгөлөн болно

  • Ажил хийвэл ясчин ч яах вэ

Хувь байвал хуяг ч яах вэ

  • Ажил хийж хүн болдог

Арьс элдэж дээл болдог

  • Ажил хийсэн хүн амандаа тостой

Ажилгүй суусан хүн амандаа устай

  • Ажил хийсэн хүн хөрөнгө цуглуулах

Арилжаа хийсэн хүн хараал цуглуулах

  • Ажил хийх гэж хүн болдог

Ачаа тээх гэж мал болдог

  • Ажил хийх хүсэлгүйбол хүч байхгүй

Хоолонд давсгүй бол амт байхгүй

  • Ажил хөдөлмөр гэхэд хүний хойно

Архи мах гэхэд хүний өмнө

  • Ажил хөдөлмөр нь аз жаргалын зүүн гар

Арвич гамч нь зол жаргалын баруун гар

  • Ажил хөдөлмөр эрдэм

Аав ээж –эрдэнэ

  • Ажил –эрхэм

Архи –адаг

  • Ажилгүй хүн амарч чаддаггүй

Ажилч хүн сууж чаддаггүй

  • Ажилгүй хүнд өдөр урт

Аргалгүй айлд өвөл урт

  • Ажилгүй хүнд өдөр урт

Аргалгүй айлд өвөл урт

  • Ажилгүй хүний мөр ханхай

Анхиагүй айлын гэр ханхай

  • Ажилгүй эхнэртэй хамт ханилшгүй

Атаат дайсантай хамт явшгүй

  • Ажилгүйн ам хөдлөхгүй

Анхиагүйн ажил бүтэхгүй

  • Ажилд алгаа холговол

Амаа харин тосоддог

  • Ажилд дадлага

Ачаанд татлага

  • Ажилд дургүй хүн

Арга саам хаймтгай

  • Ажилдаа зоригтой бол

Амьдралдаа дуртай гэдэг

  • Ажиллавал бүтдэг

Ажиглавал үздэг

  • Ажиллах нь мянган өдөр

Гарах нь нэг өдөр

Өвөрмөц хэлц

  • ажил төрлийн дүлий:хүнд суртал, их зан:Энэ намын гишүүд чинь бүгд л их зантай ажил төрлийн дүлий гэмээр хүмүүс.
  • ажлын дөр мэдэх:ажлын аргыг олох, юманд эвтэйхэн хандах:Өөрөө ажилд сүрхийгээс гадна бусдыг ажил хийлгэж чаддаг, уран нарийн ажлын ухаантай, бас олз олох ажлын дөр мэднэ[1].
  • ажлын мал:зарц, боол: Хөдөл­мөрлөхөөс бус тэмцэж чадахгүй үндэстэн гэдэг барлаг, энгийн ном­хон иргэн, ажлын мал төдийхөн гэсэн үг [2].
    (Зян Рун, Чонон сүлд).

Зөв бичих зүй

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

Feji&

Хуучирсан үг

Ишлэл

  1. (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир)
  2. (Зян Рун, Чонон сүлд)