хэсэг),

Монголоор

Үгийн утга

хэсэг), ул таваг хорш (хүн, амьтны хөлийн газар гишгэх хэсэг), *уландаа гишгэх (үл тоомсорлох, сүйтгэх, хөсөрдүүлэх), *улыг нь долоох (долигонох, бялдуучлах, зусардах), *ул шагайх (бусдын мууг үзэх гэж далдуур өө сэв эрэх), *улаа шагайлгах (бусдад муугаа үзүүлэх, өө сэвээ эрүүлэх), улгүй шаахай, оройгүй малгай зүйр (а дутуу дулимаг, бүрэн бус; б бүтэхгүй зүйлд санаархах; в ядуу, хоосон), улныхаа махыг урагдтал, хоногийнхоо хоолыг хорогдтол зүйр (үйл тамаа эдлэн байж, цөхрөлтгүй хичээх), улыг хатгадаг зангуу ургах үедээ зөөлөн, улсыг сүйтгэдэг зальхайн уруулын үзүүр зөөлөн зүйр (юмны мөн чанарыг гадаад шинжээр нь мэдэх аргагүй), урьдын юм ул бо-лох, өнөөгийн юм зул болох зүйр (юм мартагдаж хуучрах); 2Хөл, гутал, оймсны гишгэх доод тал, таваг: хашин ул (монгол гутлын наамал улыг ши¬рэн ултай нь хавсарган олс болон шөрмөсөөр товшиж оёсон ул), ширэн ул (ширээр хийсэн гутлын ул), хүүхэн ул (монгол гутлын шаврын улны дээр давхарлан оёсон нимгэн ул), ул боов (ул мэт хавтгай хэлбэртэй хэвийн боов), ул зуузай хорш (гутлын ул болон арын хатуулга); 3Зарим багаж хэрэгсэл зүйлийн доод тал, элгэн тал: ул төмөр (ямар нэг зүйлийн төмрөөр хийсэн доод тал), харуулын ул (юм харуулдахад зориулсан гөлгөр хэсэг), чарганы ул (чарганы газар хүрэх хэсэг); 4Бууцны ёроолын газрын хөрс: ул хөрс (газрын өгөршлийн бүсийн уулын чулуулгийн нэр), ул хөрсний ус (газрын гадаргаас дооших хамгийн эхний дээрээ үл нэвтрүүлэгч чулуулгийн үегүй, байнгын уст давхарга дахь ус); 5Хэтний цахих хэсэг; 6шилж Суурь, иш, баримт: ул авах (иш авах), ултай хөдлөх (суурьтай хөдлөх), улыг нь олох (магадлаж, зөв бурууг нь ялгах), ул дол хорш (олон дахин давтагдсаар ердийн мэт болсон зүйл) ул мөр хорш (а шилж хүний туулж өнгөрүүлсэн амьдрал; в шилж хийсэн хэрэг, явдлын нотолгоо, баримт), ул мөр буруулах (а замаа буруулан зугатах, мөрөө баллан буруулах; б хийсэн хэргээ баллах), ул мөр шалгах (хэрэг явдлын нотолгоо баримтыг хайх), ул мөргүй (юу ч үгүй, ямар ч нотлох юмгүй, сураг чимээгүй), ул мөртэй (а хийсэн бүтээсэн юмтай; б хэрэг явдлын үлдээсэн баримт, нотолгоотой), ул суурь хорш (хашир догь, хариуцлагатай), ул суурьтай (нухацтай), ул үндэс хорш (а яриа хөөрөө; б хэл чимээ, сураг); *ул мөргүй болгох (ор мөргүй, юу ч үгүй болгох)

Шилжсэн утга

• Суурь, иш, баримт: ул авах (иш авах), ултай хөдлөх (суурьтай хөдлөх), улыг нь олох (магадлаж, зөв бурууг нь ялгах), ул дол хорш. (олон дахин давтагдсаар ердийн мэт болсон зүйл) ул мөр хорш. (а.гишгээд үлдсэн ор; б.
• хүний туулж өнгөрүүлсэн амьдрал; в.
• хийсэн хэрэг, явдлын нотолгоо, баримт), ул мөр буруулах (а.замаа буруулан зугатах, мөрөө баллан буруулах; б.хийсэн хэргээ баллах), ул мөр шалгах (хэрэг явдлын нотолгоо баримтыг хайх), ул мөргүй (юу ч үгүй, ямар ч нотлох юмгүй, сураг чимээгүй), ул мөртэй (а.хийсэн бүтээсэн юмтай; б.хэрэг явдлын үлдээсэн баримт, нотолгоотой), ул суурь хорш. (хашир догь, хариуцлагатай), ул суурьтай (нухацтай), ул үндэс хорш. (иш үндэс), ул үндэсгүй (иш баримтгүй, ор үндэсгүй), ул үндэстэй (иш үндэстэй), хэл ул хорш. (а.яриа хөөрөө; б.хэл чимээ, сураг); *ул мөргүй болгох (ор мөргүй, юу ч үгүй болгох).

Холбоо үг

• хашин ул - монгол гутлын наамал улыг ши¬рэн ултай нь хавсарган олс болон шөрмөсөөр товшиж оёсон ул
• ширэн ул - ширээр хийсэн гутлын ул
• хүүхэн ул - монгол гутлын шаврын улны дээр давхарлан оёсон нимгэн ул
• ул боов - ул мэт хавтгай хэлбэртэй хэвийн боов
• ул зуузай хорш. - гутлын ул болон арын хатуулга
• ул төмөр - ямар нэг зүйлийн төмрөөр хийсэн доод тал
• харуулын ул - юм харуулдахад зориулсан гөлгөр хэсэг
• чарганы ул - чарганы газар хүрэх хэсэг

Хоршоо үг

• ул таваг - хүн, амьтны хөлийн газар гишгэх хэсэг
• ул зуузай - гутлын ул болон арын хатуулга

Зүйр цэцэн үг

улгүй шаахай, оройгүй малгай - а.дутуу дулимаг, бүрэн бус улныхаа махыг урагдтал, хоногийнхоо хоолыг хорогдтол - үйл тамаа эдлэн байж, цөхрөлтгүй хичээх улыг хатгадаг зангуу ургах үедээ зөөлөн, улсыг сүйтгэдэг зальхайн уруулын үзүүр зөөлөн - юмны мөн чанарыг гадаад шинжээр нь мэдэх аргагүй урьдын юм ул бо-лох, өнөөгийн юм зул болох - юм мартагдаж хуучрах

• ул мөргүй болгох (ор мөргүй, юу ч үгүй болгох).