нэг(эн)

Монголоор

Үгийн утга

нэг(эн) тоо 1Хамгийн бага бүхэл тоо; дан, ганцаар байгаа зүйл, үндсэн тооны эхнийх нь: нэг ном (ганц ном), нэг хүн (ганцаар байгаа хүн), нэг суурь (а.ганц зүйлийн олон малыг таслан сүрэглэсний нэгэн хэсэг; нэг суурь хонь б.хонин сүрэг дагнан хариулж малладаг суурь), нэг суурь хивс (хүн ганцаар суух хэмжээтэй бяцхан хивс), нэг суурь харуул (ганц газар байх харуул), нэг амиар уух (таслалгүй ууж дуусгах), нэг амьсгаагаар хийх (огт амралгүй хийж дуусгах), нэг дор (ганц газар), нэг удаа (ганц удаа), нэг бүр (тус бүр), нэг бүрийн үнэ (тус бүрийн үнэ), хүн нэг бүр (хүн бүрийг харах), ганц нэг хорш. (тооны хувьд дан, ганцаар байгаа нь); 2Дан нэг төрлийн, хольцоогүй: нэг ай (ганц аймаг, бүлэг, ганц хэсэгт багтах), нэг аймаг (а.ганц бүлэгт хуваасан нь; б.аймгаар хуваасан хуваарилал), нэг төрлийн бараа (ганц төрлийн бараа бүтээгдэхүүн), нэг үе (нас ойролцоо), нэг үеийн залуучууд (нас ойролцоо залуучууд), нэг талыг баримтлах (ганц талыг нь өрөөсгөлөөр баримтлах), нэг нэгээр (ганц ганцаар), нэг нэгээр нь зурах (ганц ганцаар цувуулан зурах), нэг мөр болох (дэг журам, дэс дараалал сайтай, нэг чигийн болох), нэг энд, нэг тэнд (хаа сайгүй), нэг энд, нэг тэнд явах (хаа сайгүй явах), нэгд нэгэнгүй (нэг бүрчлэн, тодорхой), нэгд нэгэнгүй ярих (маш тодорхой ярих), гэрээр нэг (ямар нэгэн зүйл гэрт замбараагүй хөглөрсөн нь), цаас гэрээр нэг тарах (цаас гэр дүүрэн хөглөрсөн нь), аль нэг (тодорхой бус зүйлийг заан нэрлэсэн нь), хэн нэгэн (тодорхой бус хүн, амьтныг заан нэрлэсэн нь), нэгийг санах (ямар нэгэн зүйл сэтгэлд нь сэр хийн бодогдох), *нэгийгээ үзэх (хэн нь хэнийгээ дийлэхийгээ үзэх, тэмцэлдэх), *нэгийгээ үзэж, нэхий дээлээ тайлах (а.тухайн хэрэг явдлын эцэс, сайн мууг үзэх; б.учраа ололцох), *нэг нүдээр үзэхгүй (үзэн ядах), *нэг гараараа нөгөө гараа барих (тэвчих, биеэ барих), *нэг гэрт багтахаа болих (таарч тохирохгүй болох), *нэгээс мянга, мянгаас зузаан (ямар ч юм багаасаа эхлэн олон болж хөгждөг), нэг чихээрээ оруулаад нөгөө чихээрээ гаргах цэцэн. (хүний хэлснийг үл тоомсорлох), нэг хуруугаар хоёр сур дарах зүйр. (а.нэг хөдөлсөн дашрамд хоёр явдлыг бүтээхээр оролдох; б.хаширмаар илүү ажил хийх), нэг эхээс цувж гараад нэг гэрт багтахгүй зүйр. (ах дүү хүмүүс өөр хоорондоо эв найргүй, таарч тохирохоо байх), нэг лууг тэжээ¬хээс биш арван баавгайг тэжээхгүй зүйр. (хэрэггүй олноос хэрэгтэй цөөн нь дээр), нэгийг мэдээд хоёрыг мэдэхгүй, нүглийг мэдээд буяныг мэдэхгүй зүйр. (алив юманд өрөөсгөл, өнгөц хандах), нэгийг хоёр болгож, нимгэнийг зузаан болгох зүйр. (эд хөрөнгөтэй болох, баяжих), нэг үхрийн эвэр доргивол мянган үхрийн эвэр доргино зүйр. (нэг нь муу хэлэгдвэл бүгдэд нь хамаатай); 3Сарын эхний өдөр: есдүгээр сарын нэгэн (есдүгээр сар эхэлж буй өдөр, сарын эхний өдөр), шинийн нэгэн зурхай. (а.цагаан сарын анхны өдөр; б.билгийн тооллын сар бүрийн эхний өдөр); 4Нэгж хэм, хугацаа: нэг жил (дэлхийн бөмбөрцөг нарыг бүтэн тойрох хугацаа; өдөр шөнөөр тоолбол гурван зуун жаран таван хоног орчим), нэг өдөр (а.хорин дөрвөн цагийн доторх хугацаа; б.үүр цайхаас эхлэн бүрэнхий болох хүртэлх үе), нэг сар (жилийг арван хоёр хуваасан хэм; гуч эсвэл гучин нэг хоног хоорондын хугацаа), нэг цаг (а.европын зурхай ёсоор хоногийг хорин дөрөв хуваасны ганц хувь; жаран минут; б.шар цагаан зурхай ёсоор хоногийг арван хоёр хуваасны ганц хувь; зуун хорин минут), нэг мөч (цагийн хэмийн нэр, арван таван минут), нэг хувь (а.цагийн хэмийн нэр, секунд; б.юмыг хувь бодож хуваасан хэмийн нэр; гуравны нэг хувь), нэг хувиар (тариалангийн газрын хэмжээ; нэг зуун үр газар), нэг орой (яг хэдийд гэдэг нь тодорхой бус хугацаа), нэг дундуур (юмны тэхий хагас буюу тал хувь), нэг дээс (гучин зургаан алд), нэг газар (талбайн болон хол ойрын хэмжээ; нэг зуун наян хос алд буюу гурван зуун жаран алд; таван зуун далан зургаан метр), нэг өрлөг (тариалангийн газрын хэмжээ; зургаан мүү буюу үр газар), нэг эр (тариалангийн газрын хэмжээ; таван өрлөг газар), нэг үр (тариалангийн газрын хэмжээ; гурван зуун жаран дөрвөн алд газар); 5Ондоо бус адил, ижил: нэг адил (адилхан), нэг адил саналтай байх (бусдын саналыг зөвшөөрөн дэмжих), нэгэн жигд (бүгд адилхан, сондгойрч ялгарах зүйлгүй), нэг иж (нэг бүрэн бүтэн юм), зохиолын нэг иж эх (зохиолын бүрэн бүтэн), нэг мөр (а.аливаа зүйлийн адил маяг журамтай болох; б.ганц зураас; в.аян тал дагуу), нэг мөр бичиг (ганц шугамд багтаан бичсэн бичиг), нэг мөр татах (ганц зураас татах), нэг мөрөөр бүтээх (аян тал дагуудаа амжуулах), нэг тийш болгох (ажил хэргийг шийдвэрлэн эмх¬лэх), нэг амидай (а.санаа сэтгэл нийлсэн хүмүүс; б.нэр адил хүмүүс), нэг нам (намын дүрэм, мөрийн хөтөлбөр, үзэл бодлыг дэмжин нэгдэн нийлсэн хэсэг хүн), нэг зорилго (олон санаа бодол агуулаагүй алс ирээдүйд хүрэх гэсэн ганц хүсэл эрмэлзэл), нэг санаа (а.олон хүний харилцан нийлэлцсэн санал; б.олон бодол агуулаагүй урвалтгүй бат), нэг санаатан (үзэл бодол нийлэх хүн), нэг төрөл (юмны нам, угсаа, чанар адил байгаа нь), нэгэн үзүүрт сэтгэл (ямар нэгэн ажил хэрэгт эргэж буцалгүй тууштай зүтгэхээр шийдсэн нь), нэг үзүүрт сэтгэлээр зүтгэх (ажил хэрэгтээ чин сэтгэлээсээ тууштай хандах), айл хүний амь нэг, саахалтын хүний санаа нэг зүйр. (хөрш зэргэлдээ болон ойрхон буусан айлын хүмүүс эв найртай, санаа бодол нэгтэй байдаг); 6Аливаа үйл явдлыг хамт, зэрэг хийх нь: нэг дор ажиллах (хамт ажиллах), нэг зэрэг (адил хугацаанд), нэг зэрэг цугларах (бүгд адил хугацаанд цуглан ирэх), нэг дор суух (хамт зэрэгцэн суух), нэг дуугаар зөвшөөрөх (санал нийлэх, бүгд зөвшөөрөн дэмжих), нэг насны хань (насан туршийн хань), нэг насны хүүхэд (чацуу хүүхэд), нэг насны юм (насаараа эдэлж хэрэглэхээр бат бөх зүйл), нэг тогооноос хоол идэх (нэг гэрт амьдрах, нэг дор ажиллах), нэг гал болох (аян замд нийлж явах), дэр нэгтэй болгох (гэрлүүлэх); 7Дахин: бас нэг дуулах (дахин дуулах), бас нэг уух (дахин нэг уух); 8яриа. Ганц удаа, түр зуур: нэг хэлэх (нэг удаа хэлэх), нэг хэсэг дуугүй суух (хэсэг хугацаанд дуугарахгүй байх).

'

'

'

'

'

'

Холбоо үг

• нэг ном - ганц ном
• нэг хүн - ганцаар байгаа хүн
• нэг суурь - а.ганц зүйлийн олон малыг таслан сүрэглэсний нэгэн хэсэг нэг суурь хонь б.хонин сүрэг дагнан хариулж малладаг суурь
• нэг суурь хивс - хүн ганцаар суух хэмжээтэй бяцхан хивс
• нэг суурь харуул - ганц газар байх харуул
• нэг ай - ганц аймаг, бүлэг, ганц хэсэгт багтах
• нэг аймаг - а.ганц бүлэгт хуваасан нь б.аймгаар хуваасан хуваарилал
• нэг төрлийн бараа - ганц төрлийн бараа бүтээгдэхүүн
• нэг үе - нас ойролцоо

Зүйр цэцэн үг

нэг хуруугаар хоёр сур дарах - а.нэг хөдөлсөн дашрамд хоёр явдлыг бүтээхээр оролдох нэг эхээс цувж гараад нэг гэрт багтахгүй - ах дүү хүмүүс өөр хоорондоо эв найргүй, таарч тохирохоо байх нэг лууг тэжээ¬хээс биш арван баавгайг тэжээхгүй - хэрэггүй олноос хэрэгтэй цөөн нь дээр нэгийг мэдээд хоёрыг мэдэхгүй, нүглийг мэдээд буяныг мэдэхгүй - алив юманд өрөөсгөл, өнгөц хандах нэгийг хоёр болгож, нимгэнийг зузаан болгох - эд хөрөнгөтэй болох, баяжих

Зөв бичих зүй

• м.к.б
• м.б