нас(ан)

Монголоор

Үгийн утга

нас(ан) нэр 1Хүн, адгуус, ургамлын хөгжил, өсөлтийн үе шат, тоо хэмжээ; төрснөөс хойших жилээр тоологдох амьдарсан хугацаа: нас биед хүрэх (эрийн цээнд хүрэх), насанд хүрэх (амьдарсан жилийн тоо арван найм хүрэх), цэргийн нас хүрэх (эр цэрэгт мордох цаг болох), нас гүйцэх (а.эрийн цээнд хүрэх; б.малын зургаан шүд нь гарч жигдрэх; в.үхэх цаг нь ойртох, дөхөх), нас нийлэх (морь, малын зургаан шүд гарах), нас хэтрэх (а.хууль ёсоор ажил хөдөлмөр хийвэл зохих үеэс давах, хэтрэх; б.цэргийн алба хаах нас өнгөрөх), нас ахих (өтөлж хөгшрөх), нас дээр гарах (өтөлж хөгшрөх), нас өтлөх (өтөлж хөгшрөх), нас дарах (а.өтлөх, тамир тэнхээ муудах; б.Амьдарсан жилээ дутуу хэлэх), нас болох (а.ихэд хөгшрөх; б.үхэх цаг нь болох), нас барах (үхэх), нас нөгчих/нас эцэслэх (нас барах, өөд болох), нас явах (а.өтөлж хөгшрөх; б.үхэх), насны тоо (амьдарч буй жилийн тоо), нас чацуу (нэг жилд төрсөн хүмүүс), насны ялгавар (насны тоо зөрүүтэй байгаа нь), амь нас хорш. (амь бие), бие нас хорш. (амь нас), нас сүүдэр хорш. (амьдарч буй жил), насан хутаг хорш. (нас өндөр болоод буян жаргал ихтэй), насан хутаг олох (үхэх), насан хутаг орших (аз жаргалтай, урт наслах), *нас гүйцэхгүй ажил (хийж барахааргүй их ажил), *насаа идэх (насандаа тэнцэмгүй жижиг, давжаа биетэй байх), *нас талийх (хөгшрөх), *насны хэмжээ болох (амьд явах хугацаа дуусах, үхэх цаг нь ойртох), алтаар солихгүй цаг эрдэнэ, ахиад олдохгүй нас эрдэнэ зүйр. (цаг хугацаа хамгийн үнэтэй зүйл); 2Хүн, амьтан, ургамлын амьдралын тодорхой үе шат; амьдран ахуй жил: бага нас (а.арван хоёроос арван найман насны үеийн хүүхэд ахуй цаг: б.соёолонгоос доош насны морь), орь нас (арван наймаас хорин таван насны үе), залуу нас (хорин таваас гучин таван насны үе), идэр нас (гучин таваас дөчин тав орчим насны үе), хижээл нас (дөчин таваас жаран насны үе), өтөл нас (жараас наян настай өтөлж яваа үе), өндөр нас (наян наснаас дээшхи үе), их нас (а.өтөл нас; б.соёолонгоос дээш насны морь), ахар нас (амьдралын үе богино, удаан наслаагүй), урт нас (урт удаан амьдарсан нь), урд нас шашин. (энэ хорвоод мэндлэхээс өмнөх үе, энэ насны өмнөх амьдрал), хойд нас шашин. (үхсэний дараах амьдрал), сургуулийн өмнөх нас (сургуульд орох нас нь болоогүй хүүхэд), сургуулийн нас (сургуульд орох нас хүрсэн нь), *нас чинь бага, цус чинь шингэн байна (бага залуу учраас мэдлэг, туршлага багатай байна); 3Хүн, амьтны амьдралын бүх явц: нэг насаараа (энэ насаараа), насан туршид (амьдралынхаа туршид), насан турхруу (бүх насаараа), насыг барах (амьдралаа өнгөрөөх), *насаа элээх (амьдралаа өнгөрүүлэх), *нас элэгдэх (үхэх), *насан зүг болох (а.ихэд өтөлж хөгшрөх; б.үхэх), *насны сүүдэр зоог¬лох (наслах), *насны наран хэлбийх (өтөлж хөгшрөх), наян настай хөгшин, найман настай балчир цэцэн. (хөгшин залуугүй бүгд), насанд хоног нэмэр, цасанд хяруу нэмэр зүйр. (хэдий бага юм боловч яваандаа их хэрэг болно), эрийг нас, уулыг цас дарах зүйр. (хөгшрөх).

'

'

'

'

'

'

Холбоо үг

• нас биед хүрэх - эрийн цээнд хүрэх
• насанд хүрэх - амьдарсан жилийн тоо арван найм хүрэх
• цэргийн нас хүрэх - эр цэрэгт мордох цаг болох
• нас гүйцэх - а.эрийн цээнд хүрэх б.малын зургаан шүд нь гарч жигдрэх в.үхэх цаг нь ойртох, дөхөх
• нас нийлэх - морь, малын зургаан шүд гарах
• бага нас - а.арван хоёроос арван найман насны үеийн хүүхэд ахуй цаг

Зүйр цэцэн үг

алтаар солихгүй цаг эрдэнэ, ахиад олдохгүй нас эрдэнэ - цаг хугацаа хамгийн үнэтэй зүйл насанд хоног нэмэр, цасанд хяруу нэмэр - хэдий бага юм боловч яваандаа их хэрэг болно эрийг нас, уулыг цас дарах - хөгшрөх

Зөв бичих зүй

• м.к.б
• м.б