мөнгө(н)

Монголоор

Үгийн утга

мөнгө(н) нэр 1эрдэнэ. Цагаавтар өнгө¬тэй, өнгөлөг үнэт төмөрлөг, есөн эрдэ¬нийн нэг: цалин мөнгө (а.дээд зэргийн чанартай үнэт төмөрлөг; б.ажлын хөлс), алт мөнгөний дархан (алт мөнгөн эдлэл урладаг хүн), мөнгөн ембүү (тусгай хэвэнд цутгасан мөнгө), гулууз мөнгө (ганжин хэлбэрт оруулсан цул мөнгө), мөнгө хайлуулах (үнэт төмөрлөгийг хайлуулах), мөнгө сувд (цагаавтар өнгийн төмөрлөг болон сувд эрдэнэ), алт мөнгө хорш. (төмөрлөг эрдэнийн зүйл), мөнгөний сайныг хайлуулаад мэддэг, нөхрийн сайныг ханилаад мэддэг зүйр. (хүний болон юмны мөн чанарыг туршин байж мэддэг), мөнх настай мөнгөн дөрөөтэй зүйр. (эдэлгээ урт); 2Мөнгөөр хийсэн, мөнгөлөн чимсэн зүйл: мөнгөн аяга (а.мөнгөөр хийсэн аяга; б.гадрыг нь мөнгөөр бүрсэн аяга), мөнгөн гүц (мөнгөөр хийсэн буюу мөнгөөр өнгөлсөн гүц), мөнгөн тоног (эмээл, хазаарын тоног чимгийг мөнгөөр хийсэн нь), мөнгөн хяр (эмээлийн бүүргийн ирмэгийг мөнгөөр даруулж хийсэн нь), мөнгөөр бөгжлөх (мөнгөөр бөгжлөн өнгөлөх), мөнгөн аяга барьж, будаа гуйх зүйр. (эд хөрөнгөтэй боловч хүнээс юм гуйх гэсэн санаа), мөнгөн цаас (цагаан тугалгаар хийсэн нимгэн ялтас); 3Худалдах, худалдаалахад өртгийн хэмжүүр болж төлбөрийн үүрэг гүйцэтгэх төмөрлөг цаасан тэмдэгт: мөнгө гуйвуулах (мөнгө төгрөгийг банк, шуудан, цахилгаанаар дамжуулан илгээх), мөнгө задлах (бутархай мөнгө болгох), мөнгөн сан (мөнгө хадгалах газар), мөнгөн тусламж (мөнгө төгрөг олгох тусламж), мөнгөн тэмдэгт (гүйлгээнд оруулахаар Улсын банкнаас батлан гаргасан үнэт цаас), мөнгөний ханш (мөнгөний үнэ), мөнгөн хөрөнгө (улсын үнэт хатуу хөрөнгө), мөнгөн шагнал (бэлэн мөнгө төгрөгөөр өгөх урамшуулал), мөнгөний нярав (мөнгийг гардан барих, хариуцах хүн), мөнгөний реформ (улсаас мөнгөний эргэлтийг өөрчлөх шинэчлэлт), мөнгө¬ний ханш буурах (аливаа улс оронд цаасан мөнгөний эргэлтийн хэмжээ асар их болсноос худалдан авах чадвар буурах), мөнгө хүүлэгч (хүүтэй мөнгө зээлэгч), мөнгөний эргэлт (мөнгөний байнгын гүйлгээ), бутархай мөнгө (өрт¬гийн хэмжүүрийн бага дэвсгэртүүд), хуурамч мөнгө (хувь хүн, байгууллагын үйлдвэрлэсэн гүйлгээнд оруулах эрхгүй мөнгөн тэмдэгт, хууль бусаар үйлдвэрлэсэн мөнгөн тэмдэгт), хүүтэй мөнгө (хүү тооцогдох гүйлгээний хэрэглэл), мөнгө зоос хорш. (мөнгөн тэмдэгт, төгрөг), мөнгө төгрөг хорш. (а.бутархай болон бүхэл төгрөг; б.Монгол улсын арилжаанд хэрэглэх мөнгөн дэвсгэрт, өртгийн хэмжүүр), *мөнгө идэх (улсын мөнгөн хөрөнгийг хувьдаа ашиглах), *мөнгө цутгах (хээл хахууль өгөх), *мөнгө уух (а.их цалин хөлс авах); б.ажил хэргийг хийж гүйцэтгэхэд зардал их гарах), *мөнгө угаах (хууль зөрчиж олсон бохир мөнгийг гүйлгээнд оруулж өөрийн болгон арвижуулах), *сохор улаан мөнгө ч өгөхгүй (юу ч өгөхгүй), мөнгө цагаан, нүд улаан зүйр. (хэтэрхий их шуналтай, мөнгө олохын тулд яахаас ч буцахгүй), мөнгө нь ихэдвэл хоол нь гашилдаг зүйр. (хүн мөнгөтэй болбол тооцоогүй зардаг), мөнгөө барж, өнгөө гээх зүйр. (ядуурч хоосрох), мөнгөнд шунавал мөхнө, өнгөнд шунавал үхнэ зүйр. (өнгө мөнгөнд хэт их шунах амьдралд халтай), мөнгө муу бол эзэндээ, хүүхэн муу бол төрхөмдөө зүйр. (чанаргүй муу зүйл хэнд ч хэрэг болдоггүй); 4Жижиг зоос, төгрөгийн зууны нэг хувь: арван мөнгөний марк (арван зоосны үнэтэй марк), мөнгөн янчаан (мөнгөн зоос); 5Төлбөр, үнэ хөлс: байрны мөнгө (байрны үнэ хөлс), бодын хөлийн мөнгө хуучир. (малаас авч байсан татвар), цахилгааны мөнгө (цахилгаан ашигласан төлбөр), зардал мөнгө хорш. (аливаа зүйлийг хийж гүйцэтгэхэд зарцуулах хөлс), хөлс мөнгө хорш. (хийсэн ажлын төлбөр); 6Хөрөнгө зоорь: бэл мөнгө хорш. (хөрөнгө хогшил), хөрөнгө мөнгө хорш. (хураан хуримтлуулсан эд зүйл); 7шилж. Мөнгө шиг цагаан өнгө: мөнгөн сахал (цагаан өнгөтэй сахал), мөнгөн уруул (морины хамрын үзүүрт байх бяцхан цагаан толбо), мөнгөн ус (химийн үндсэн махбод, мөнгөн цагаан өнгөтэй, шингэн төмөрлөг), мөнгөн хяруу (гялтганасан цагаан хяруу), цалин мөнгөн дуулга (цав цагаан дуулга), мөнгөн гүйлс урга. (нүцгэн үртэн маягийн мод, үрийг нь иднэ), мөнгөн улиас урга. (мөчир нь нэл цагаан ноолууран үстэй, навч нь өндгөлжин хэлбэртэй, хуурай ногоон газар, ууланд ургадаг тураг мод),

'

'

'

'

'

'

Шилжсэн утга

• Мөнгө шиг цагаан өнгө: мөнгөн сахал - цагаан өнгөтэй сахал

Холбоо үг

• цалин мөнгө - а.дээд зэргийн чанартай үнэт төмөрлөг б.ажлын хөлс
• алт мөнгөний дархан - алт мөнгөн эдлэл урладаг хүн
• мөнгөн ембүү - тусгай хэвэнд цутгасан мөнгө
• гулууз мөнгө - ганжин хэлбэрт оруулсан цул мөнгө
• мөнгө хайлуулах - үнэт төмөрлөгийг хайлуулах
• мөнгөн аяга - а.мөнгөөр хийсэн аяга б.гадрыг нь мөнгөөр бүрсэн аяга
• мөнгөн гүц - мөнгөөр хийсэн буюу мөнгөөр өнгөлсөн гүц
• мөнгөн тоног - эмээл, хазаарын тоног чимгийг мөнгөөр хийсэн нь
• мөнгөн хяр - эмээлийн бүүргийн ирмэгийг мөнгөөр даруулж хийсэн нь

Хоршоо үг

• Мөнгө шиг цагаан өнгө: мөнгөн сахал - цагаан өнгөтэй сахал

Зүйр цэцэн үг

мөнгөний сайныг хайлуулаад мэддэг, нөхрийн сайныг ханилаад мэддэг - хүний болон юмны мөн чанарыг туршин байж мэддэг мөнх настай мөнгөн дөрөөтэй - эдэлгээ урт мөнгөн аяга барьж, будаа гуйх - эд хөрөнгөтэй боловч хүнээс юм гуйх гэсэн санаа мөнгө цагаан, нүд улаан - хэтэрхий их шуналтай, мөнгө олохын тулд яахаас ч буцахгүй мөнгө нь ихэдвэл хоол нь гашилдаг - хүн мөнгөтэй болбол тооцоогүй зардаг

Зөв бичих зүй

• м.к.б мөнгө(н) нэр 1 (үнэт метал) ~ хайлуулах, ~өн аяга 2 (цаасан тэмдэгт) ~ төгрөг хорш., ~н тэмдэгт, ~ний ханш (зоос) аравтын ~ 4 (төлбөр) байрны ~, зардал ~ хорш., мөнгөний, мөнгөнд, мөнгөнөөс, мөнгөөр
• м.б

Хуучирсан үг

• - малаас авч байсан татвар