эх

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Дуудлага

[exĕ] (эхэ)

Үгийн утга

эх I нэр 1Өөрийн биеийг тээж төрүүлсэн эмэгтэй болон эмэг эх: нагац эх (эхийн төрлийн эх), хадам эх (ханилсан эр эм хоёрын эрийн эх нь эмэгтэйд, эмийн эх нь эрэгтэйд хадам болно), хойд эх (төрсөн эхийн дараа, төрсөн эцэгтэй ханилсан эх), хөтөлт эх (тээж төрүүлээгүй боловч хөхөө хөхүүлж өсгөсөн эх), төрүүлсэн эх (тээж төрүүлэн, өсгөн бойжуулсан эх), эмэг эх (өөрийн эцэг эхийн эх), эх баригч (эх барих ухаан мэргэшсэн хүн), эх барьсан эх (төрөхөд нь хүйг нь боож авсан хүн), эхийн алдар одон (олон хүүхэд төрүүлсэн ээжид олгох шагнал), эхийг нь эцээхгүй, тугалыг нь тураахгүй цэцэн. (хэнийг ч гомдоохгүй), эх сайтын охин ухаалаг, эцэг сайтын хүү цэцэн цэцэн. (эцэг эх сайтай хүн хүмүүжилтэй, ухаантай байдаг), эхийн зүү барьж сур ирэхийн үйл бүтнэ, аавын уурга барьж сур адуу мал өснө цэцэн. (ажил хөдөлмөр хийж сурах нь өөдөлж баяжихын эхлэл); 2Төллөдөг мал: эх мал (төл гаргадаг эх мал); 3шилж. Төрсөн газар, орон нутаг, улс: эх дэлхий (манай гараг), эх нутаг (өөрийн төрж өссөн газар), эх орон (тухайн үндэстэн ястны он удаан жил суурьшсан, түүх соёл, аж амьдралын өлгий нутаг), эх оронч сэтгэлгээ (эх орноо гэсэн үзэл санаа), байгаль эх (эх дэлхий), этүгэн эх (а.газар; б.өссөн төрсөн нутаг); 4Айраг тараг зэрэг идээний исгэх хөрөнгө: тарагны эх (тараг бүрэх эсгэхээр авч тавьсан хөрөнгө), эх хөрөнгө хорш. (а.идээ ундааны зүйлийг үүсгэн исгэхэд зориулсан эх; б.үйлдвэрлэл явуулах, арилжаа наймаа хийхэд үүсгэр болсон бэл мөнгө)

II нэр 1Алив юмны анх үүсгэл, эхлэл: голын эх (усны ундрага үүсэх газар), эх үлгэр (анхны загвар), эх үсэг хуучир. (монгол хэлний долоон эгшиг үсэг), эх ноорог (зохиогчийн анхнын ноорог); эх бичиг (зохиол бүтээлийн хамгийн анхны хувилбар, гар эх), эх гаргах (а.бичиг зохиол зэргийг анх үүсгэн зохиох, тогтоох; б.юмыг үлгэр дууриал болгох зорилгоор анхны загварыг гаргах), эх зохиогч (бичиг зохиолын үүсгэлийг гаргадаг хүн), эх компани (олон салбар компаниудыг үүсгэн бий болгосон анхдагч байгууллага), эх ноорог (анхны навтраг), эх татах (юмыг үйлдэх, зохиох, байгуулах зэрэгт өөр зүйлээс жишээ дүрэм болгож дуурайн авах), эх хүү (а.анх хөлсөлсөн зээлдсэн мөнгө, түүний хөлс; б.бичиг зохиол, зураг хөрөг, зэргийн юмны анх дуурайх үлгэр, загвар болгосон зүйл, түүнийг дуурайлган буулгасан хуулсан зүйл хоёрыг хавсран нэрлэх нэр), гэрээний эх (гэрээ хэлэлцэл хийхэд загвар болгох бичиг баримт), эх булаг хорш. (эх үүсвэр), эх сурвалж хорш. (а.түүхийн сурвалж мэдээ; б.тухайн зүйлийн тухай мэдээ хэлж өгөх нь), эх үүсвэр хорш. (уг гарвал, анхны үүсэл), эх уурхай хорш. (юмны уг үндэс), эх адаг хорш. (эхлэл төгсгөл), эх адаггүй хорш. (эмх замбараагүй; эцэс төгсгөлгүй), эх зах хорш. (а.юмны эхлэл; б.ахмад), эх захгүй (дэс дараагүй, хүмүүсийн их багын хоорондын харилцааны ёс журамгүй нь), эх сүүл хорш. (юмны эхлэл төгсгөл), эх сүүлгүй (эмх замбараагүй, учир зүйгүй), эх толгой хорш. (юмны эмх замбараа, эхлэл төгсгөл), эх толгойгоо алдах (юм учир зүйгээ алдах), эх толгойгүй (эмх замбараагүй, эхлэл төгсгөл нь мэдэгдэхгүй); 3Хугацааны түрүүний хэсэг: өвлийн эх (өвлийн сарын түрүүч); 4Хэвгий газрын эхлэх хэсэг: жалганы эх (газар хөдлөл, гол мөрний урсгал зэргээс үүсч тогтсон хотгор газрын эхлэл хэсэг); 5Юмны тэргүүн, дээд тал, ахлах зүйл.


'

'

'

'

'


Шилжсэн утга

  • Төрсөн газар, орон нутаг, улс: эх дэлхий - манай гараг

Холбоо үг

  • нагац эх - эхийн төрлийн эх
  • хадам эх - ханилсан эр эм хоёрын эрийн эх нь эмэгтэйд, эмийн эх нь эрэгтэйд хадам болно
  • хойд эх - төрсөн эхийн дараа, төрсөн эцэгтэй ханилсан эх
  • хөтөлт эх - тээж төрүүлээгүй боловч хөхөө хөхүүлж өсгөсөн эх
  • төрүүлсэн эх - тээж төрүүлэн, өсгөн бойжуулсан эх
  • эх мал - төл гаргадаг эх мал

Хоршоо үг

  • Төрсөн газар, орон нутаг, улс: эх дэлхий - манай гараг


Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

ТОТИН ТОТИН ГЭХ тү. элдэв юм ярих - Чи хичээл дээр битгий тотин тотин гээд бай л даа. – За тэгвэл дараа ярьцгаая. - Миний охин дүү зүгээр байхгүй үргэлж ямар нэг юм тотин тотин гэж байдаг юм.

Зүйр цэцэн үг

Хэвшмэл хэлц

Эцэг сайтын хөвгүүн Эх сайтын охин



Өвөрмөц хэлц

Зөв бичих зүй

  • м.к.б эх нэр (I. 1 ба II. өөр өөрөөр хувилахыг анхаар!) I. 1 (эцэг эх) ~ үр, эхийн: ~ийн хайр, эхэд: ~эд заяах үр, эхээс: ~ээсээ хоёулаа 2 шилж. (төрсөн нутаг) ~ дэлхийнутаг, ~ орон II. (эхлэл) голын ~, ~ бичиг, ~ сурвалж, эхний: ~ний хүн, эхэнд: голын ~энд буух, эхнээс: ~нээс нь цэгцлэх
  • м.б эх I. (эцэг ~, ~ дэлхий) II. (~ адаг, ~ тэргүүн)

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

fket


Товчилсон үг

Хуучирсан үг

  • - монгол хэлний долоон эгшиг үсэг