хүн

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Дуудлага

[xьn] (хүмүн)

Үгийн утга

хүн I нэр 1Багаж зэвсгийг бүтээж түүнийгээ нийгмийн хөдөлмөрийн үйл ажиллагаанд хэрэглэж чаддаг, хэл, сэтгэхүйг эзэмшин амьдрагч: хүн бүр (бүгдээрээ), хүн бүхэн (хүн бүр), хүн төрөлхтөн (оюун ухаантан), хүн судлал ш.у. (хүний гарал үүсэл, түүхэн хөгжил, эрүүл анатоми, галбир төрх, хэл, соёл судалдаг ухаан), хүн амины хэрэг (хүний амь егүүтгэсэн хэрэг), хүн хүрэхгүй байх (ам бүл цөөдөх), хүн цөөдөх (хүн хүчээр дутах), хүн тавих (а.үхсэн хүнийг оршуулах; б.бусдыг тагнах зорилгоор чих, нүд болгон хүн зарах), хүнд сэтгэлтэй болох (хүнд дурлах), хүний амь (хүний амь нас), хүний бие махбод биезүй. (хүний бие цогц), хүний ганц хүүхэд (ах дүүгүй хүүхэд), хүний ертөнц (хүн төрөлхтний нийгэм), хүний ёс (хүнийг хайрлах, хүндэтгэх ёс), хүний мөр (а.хүний хөлийн гишгээд үлдсэн ор; б.хүний хувь заяа), хүний нутаг (а.харийн нутаг; б.хмьдарч байгаагүй газар нутаг), хүний орчлон (эх дэлхий), хүний сонирхол татах (хүний шохоорхол төрүүлэх, бусдын анхааралд өртөх), хүний үр (хүүхэд), хүний хөдөлмөр (а.ажил хөдөлмөр; б.бусдын хийсэн ажлын бүтээмж), хүний хүүр (нас барсан хүний цогцос), хүний хүч (хүний хөдөлмөрлөх чадвар), хүний эмч анагаах. (хүний өвчнийг эмчилдэг мэргэжилтэн), хүнтэй зөвлөх (хэн нэгэнтэй санал бодлоо харилцан ярилцах, тохирох), хүнтэй суух (хань ижилтэй болох, гэрлэх), хүнтэй танилцах (хэн нэгэнтэй ижилсэн дасаж, бие биеэ мэдэх болох), ажилч хүн (хөдөлмөрч хүн), ажилчин хүн (биеийн хүчээ үнэлэгч), албаны хүн (албаны ажил эрхлэгч), баян хүн (эд хөрөнгө ихтэй хүн), бөх хүн (бяр тэнхээ ихтэй, барилддаг хүн), бүсгүй хүн (эмэгтэй хүн), бүстэй хүн (эрэгтэй хүн), залуу хүн (идэр насны хүн), лам хүн (шашны сахил санваар хүртсэн хүн), малчин хүн (мал малладаг хүн), монгол хүн (монгол угсааны хүн), цөөн хүн (цөөн тоотой хүн), сайхан хүн (үзэмж, үзэсгэлэн сайтай, биеэ цэвэр боловсон авч явдаг хүн), муухай хүн (а.үзэмж, үзэсгэлэн муутай; б.шилж. хүн чанар муутай), нутгийн хүн (а.нэг нутаг оронд амьдардаг (амьдарч) байсан хүн; б.тухайн нутагт амьдардаг хүн), өвчтэй хүн (өвчин туссан хүн), согтуу хүн (архи дарс ууж хөлчүүрхсэн хүн), сонин хүн (зан ааш, байдал төрх бусдаас этгээд, хачин, янзын хүн), төрийн хар хүн хуучир. (лам биш, гэзэгтэй эр хүн), том хүн яриа. (нас биед хүрсэн хүн), тэмээчин хүн (тэмээ малладаг хүн), хар хүн (а.лам биш хүн; б.яриа. эр нөхөр), хашир хүн (а.юманд болгоомжтой ханддаг, догь эр; б.олон юм үзэж амьдралын туршлагатай болсон хүн), хижээл насны хүн (жараас дээш насны хүн), холын хүн (а.алс нутгийн хүн; б.алс хол явахаар зэхэж буй хүн), хоосон хүн (хөрөнгө чинээгүй ядуу хүн), хөдөөний хүн (хөдөө нутагт амьдардаг хүн), худалч хүн (хуудуутай ярьдаг хүн), хятад хүн (хятад үндэстэн), цэргийн хүн цэрэг. (цэргийн албан хаагч), шинэ хүн (а.хол газраас ирсэн, танихгүй хүн; б.саяхан мэндэлсэн хүүхэд), шударга хүн (үнэнч хүн), эмэгтэй хүн (эм хүйстэй хүн), эрдэмтэн хүн (эрдмийн зэрэг цолтой, бичгийн хүн), эрэгтэй хүн (эр хүйстэн), эх хүн (хүүхэд төрүүлсэн эмэгтэй, ээж), явган хүн (унаа малгүй, морьгүй хүн), явуулын хүн (хол газраас яваа, гаднын хүн), ядуу хүн (эд хөрөнгө муутай хүн), хүн гөрөөс амьт. (нэг зүйлийн хүн сармагчин), хүн хар гөрөөс (алмас), хүн мах (тарваганы суга, хүзүүнд байх булчирхай мэт жаахан мах: хүн идэхийг цээрлэдэг, ардын эмчилгээнд хэрэглэнэ), хүн мод (ганц хүн, тэмээнд юм ачихад, нөгөө талд хүнийг орлон тэнг тулж байдаг ацтай мод), хүн од зурхай. (тэнгэрийн оёдлын ойр орших, нэгэн сүрэг таван од), хүн хэл (төв азийн хүн нарын хэл), хүн чулуу (хүн дүрст чулуу), хүн ам хорш. (улс, алив тодорхой хүрээ хязгаар заагт амьдран суугчид), хүн ам зүй ш.у. (хүн амын нөхөн үйлдвэрлэлийн нийгэм-түүхийн нөхцөлдөөнт хийгээд уг үйл явцын харьцангуй бие даан тусгаар хөгжих зүй тогтлуудын тухай шинжлэх ухаан), хүн ам зүйн бодлого (хүн амын нөхөн өсөлтийн зөв харьцааг хадгалахад чиглэсэн нийгэм-эдийн засаг, хууль зүйн хийгээд бусад арга хэжээний цогц), хүн амын бүртгэл (тухайн улс орон, дэвсгэр нутагт байгаа хүн амын тоо, нас, хүйсний бүтэц, нөхөн үржих явц, байршил, нягт сийрэг, нийгмийн байдал зэргийг тоогоор илэрхийлэх арга), хүн амын нягтшил (тухайн газар орны нэг метр квадрат газарт оногдох хүн амын үзүүлэлт), хүн амын тоо (нийт хүн), хүн амын тооллого (хүн амын бүртгэл), хүн амын хөгшрөл (хөдөлмөрийн нас хэтэрсэн хүмүүсийн нийт хүн амд эзлэх хувийн жин), хотын хүн ам (хотод амьдарч буй хүн ам), хүн амьтан хорш. (а.оюун ухаант болон оюун ухаангүй амьтан; б.хүн), хүн бүл хорш. (ам бүл), хүн мал хорш. (хүний төрөлд төрсөн оюун ухаант амьтан болон түүний гэршүүлэн тэжээсэн амьтан), хүний өөрийн хорш. (өөрт болон бусдад хамааралтай зүйл), хүн хар хорш. (хүн амьтан, бас бус хүмүүс), хүн хүч хорш. (а.хөдөлмөрийн чадвартай хүн; б

бүл), *хүн болох (хүний зэрэгт хүрэх), *хүний гар хүрээгүй (нар салхинаас өөр юм үзээгүй, онгон, танхи), *хүний дор орох (ажил төрөл, амьдрал нь уруудах, муудах), *хүн дүрсээ алдах (хүн ёсноос гажууд аашлах), *хүний идэш болох (бусдын арганд автах, бусдад ашиглагдах), хүн болгон адилгүй, хүлэг болгон жороогүй зүйр (юм бүхэн өөрийн гэсэн онцлогтой), хүн болох багаасаа, хүлэг болох унаганаасаа зүйр. (хүүхдийг багаас нь зөв сургаал, сайн үлгэр дууриалаар хүмүүжүүлэх хэрэгтэй), хүн ахтай, дээл захтай зүйр. (ахмад хүнийг хүндлэх хэрэгтэй), хүн хэлбэл өөрт, хүнцэл идвэл араанд зүйр. (бусдыг муулбал өөрт муу), хүн чадлаараа, хүлэг морь хурднаараа зүйр. (хүн ухаан чадлаараа, хүлэг мор хурднаараа гайхуулдаг), хүн цэцэн ч хэлэхээс нааш санахгүй, цаас нимгэн ч чичэхээс нааш цоорохгүй зүйр. (хүний санал зөвлөлгөөг сонсож байх хэрэгтэй), хүн орхоодой урга. (эмийн чухаг ургамал тул тариалж үндсээр нь тамиржуулах бэлдмэл хийдэг, шүхэртэн овгийн олон наст өвс), хүн өвс урга. (иш өндөр, хоёр тохой илүү, салаа нь тав зургаа орчим бөгөөд тойрон ургана, нэг салаанд таван навч бий, цэцгийн үр цөм улаан, эмнэлэгт хэрэглэдэг чухал ургамал), хүн эм урга. (орхоодой), хүн хорхой амьт. (Баян бүрд, гол горхийн чийгтэй, зөөлөн элсэрхэг хөрстэй газар нутагладаг, хар саарал, хар хүрэн өнгөтэй, урд хөл нь газар малтахад зохицож хувирсан, богино живэртэй, дэлхийд өргөн тархмал, олон төрөл зүйл, шавж), хүн загас амьт. (усанд амьдрагч нэг зүйлийн хөхтөн); 2Гаднын, өөрийн биш, бусдын: хүний эхнэр (өөр хүний гэргий), хүний юм (бусдын эд хөрөнгө), гадны хүн (өөр нутгийн хүн), хажуу айлын хүн (хөрш айлын хүн), танихгүй хүн (мэдэхгүй, танил биш хүн), *хүний ам харах (хүний ая харах), *хүний амаар будаа идэх (бусдын хэлснийг өөрийн үг болгож явах), *хүний газар (харь нутаг), *хүний гарт орох (а.өвчин хүндрээд бусдын асаргаанд орох; б.бусдын захиргаанд орж өөрийн гэсэн эрх мэдэлгүй болох), *хүний нүд хариулах (бусдын хараанаас далдуур бусдыг сэрэмжгүй байх үеийг нь ашиглах), *хүний хүн (а.өөрийн төрөл садан буюу ойр дотны бус хүн, гаднын хүн; б.өөр айлын хүн), *хүний амаар будаа идэх (хүний хэлснээр хийх, хүний хэлснийг ёсчлон дагах), *хүний царай харах (а.өөрийн хүч чадал, эд хөрөнгө мөнгөгүйгээс бусдын хүчийг түшиглэж амьдрах; б.өөрийн гэсэн зорилгогүй, бусдын аяыг дагаж явах), хүний гараар могой бариулах, хүзүүний махаар шөл хийлгэх зүйр. (бусдыг өөрийн ажил, хэрэгцээнд ашиглах), хүний аарц өөрийн зөөхийнөөс амттай зүйр. (хүний юманд шунах), хүний морь унасан хүн уралдамтгай, хүний дээл өмссөн хүн барилдамтгай зүйр. (бусдын юмыг хайрлан гамнах сэтгэлгүй), хүнийд намар, өөрийнд хавар зүйр. (бусдын юмаар хүүдэгнэх дуртай, харамч), хүний хүчинд хүн, хөмлийн хүчинд тэмээ цэцэн. (хүн хүнийхээ дэмэнд амьдардаг), малгай та-вивал манайх, маргааш явбал хүнийх зүйр. (бусдын юманд зүй бусаар хандах); 3шилж. Хүний зан чанар, нэр хүнд: хүн муутай (нөхрийн мөс чанар, ханилгаа муу), хүн сайтай (хүний мөс чанар, ханилгаа сайн), хүний чанар (а.хүний оюун ухаан, сэтгэцийн төрөлх чадвар; б.тухайн нийгмийн байгуулал, тухайн цаг үеэс шалтгаалсан мөн чанар), хүнээс гажуу (бусадтайгаа зан аашаар үл нийцэх, этгээд зантай), хүнээс этгээд (зан ааш, авир төрхөөрөө бусад хүнээс өөр), сайн хүн (сайхан сэтгэлтэй, тусч хүн), муу хүн (хар хорон санаатай хүн), *хүний дөртэй (томоотой, хүнлэг), *хүний үнэр (хүний мөс чанар, хүнлэг чанар), *хүний үнэргүй (хүний мөсгүй, хүн чанаргүй), *хүний мөсгүй (хүн чанаргүй, ханилгаагүй), *хүний хоол болох (хүнд ашиглуулах, хүний ашиг завшаан болох), *хүний шаар (хүний адаг), хүнийг доромжлох (хүнийг гутаах), *хүнийг жийх (бусдад далдуур хор хүргэх), *хүнээ алдах (хүн чанараа гээх), *хүнээ байх (муу муухай явдлыг олонтоо үйлдэж, хүн чанараа гээх), *хүнээ гээх (хүн чанараа алдах), *хүнээр оролдох (хүнийг элэг доог болгон наадах), *хүний адаг (а.хамаг муу хэргийг үйлддэг, хүний чанараар муу; б.шилж. ядуу хоосон), *хүний зэрэг (бусад хүнтэй эрх тэгш буюу хүч чадал, хөрөнгө чинээ, байр суурь аль ч талаараа бусдаас дутах зүйлгүй), *хүний бараа (хүний хажуу дэргэд, ойролцоо байх хүн), *хүний бараа харах (хүнтэй уулзах, тааралдах), *хүний оронцог (а.бусдад бүл хүч нэмэрлэж чадахгүй дорой хүн; б.муушаал. хүний адаг), *хүний хагас (а.хүч чадал, эрдэм боловсрол дутуу; б.өвчин хуучинд баригдах)

II нэр Хүний хамрын баганын ёроол дээд уруулын дундах ховил (хонхор), хүн дээр нь хатгах (хүний уруулын дундах ховил (хонхор) дээр нь хатгах)

III: хүн хүн чимээ Хөндий юмны дуугарах дуу чимээ: хүн хүн дуугарах (хөндий юмны байн байн дуугарах), хүн хүн хийх (хөндий юмны үргэлжлэн дуугарах).


'


Шилжсэн утга

  • хүн чанар муутай
  • Хүний зан чанар, нэр хүнд: хүн муутай - нөхрийн мөс чанар, ханилгаа муу
  • ядуу хоосон

Холбоо үг

  • хүн бүр - бүгдээрээ
  • хүн бүхэн - хүн бүр
  • хүн төрөлхтөн - оюун ухаантан
  • хүн судлал ш.у. - хүний гарал үүсэл, түүхэн хөгжил, эрүүл анатоми, галбир төрх, хэл, соёл судалдаг ухаан
  • хүн амины хэрэг - хүний амь егүүтгэсэн хэрэг
  • хүн идэхийг цээрлэдэг, ардын эмчилгээнд хэрэглэнэ
  • хүн мод - ганц хүн, тэмээнд юм ачихад, нөгөө талд хүнийг орлон тэнг тулж байдаг ацтай мод
  • хүн од зурхай. - тэнгэрийн оёдлын ойр орших, нэгэн сүрэг таван од
  • хүн хэл - төв азийн хүн нарын хэл

Хоршоо үг

  • хүн чанар муутай
  • Хүний зан чанар, нэр хүнд: хүн муутай - нөхрийн мөс чанар, ханилгаа муу
  • ядуу хоосон


Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

ХУЯГЛАСАН ХҮН н. авд юм ярьдаггүй хүн - Одоо чинь хуягласан хүн олон болоод байгаад шүү дээ. Яагаад гэвэл яривал онгироо гэнэ. Дуугүй суувал дүлий дүмбэгэр гэнэ. - Би чинь энэ хурал дээр хуягласан хүн шиг л суулаа.

Зүйр цэцэн үг

хүн болгон адилгүй, хүлэг болгон жороогүй - юм бүхэн өөрийн гэсэн онцлогтой хүн болох багаасаа, хүлэг болох унаганаасаа - хүүхдийг багаас нь зөв сургаал, сайн үлгэр дууриалаар хүмүүжүүлэх хэрэгтэй хүн ахтай, дээл захтай - ахмад хүнийг хүндлэх хэрэгтэй хүн хэлбэл өөрт, хүнцэл идвэл араанд - бусдыг муулбал өөрт муу хүн чадлаараа, хүлэг морь хурднаараа - хүн ухаан чадлаараа, хүлэг мор хурднаараа гайхуулдаг

Хэвшмэл хэлц

Хэрээ хар боловч элгэндээ цагаан Хүн хартай боловч үрдээ зөөлөн



Өвөрмөц хэлц

Зөв бичих зүй

хүн нэр ~ төрөлхтөн, ~тэй суух, хашир ~, ~ хүч хорш., хүний, хүнд, хүнээс, хүнтэй, о.тоо хүмүүс (олон хүн)

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

Kimoa


Товчилсон үг

Хуучирсан үг

  • - лам биш, гэзэгтэй эр хүн