уул

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Дуудлага

[u:l] (агула)

Үгийн утга

уул I нэр 1Эргэн тойрны орчноос онцгойрон ялгарч, оргил, нуруу хэлбэрээр хоёр зуун метрээс дээш өргөгдсөн газрын гадарга: уул завсарлах (үүрээр тэнгэр, уул ялгаварлан үзэгдэх үе), уул зүй ш.у. (өндөрлөг, хотгор зэрэг гадаргын янз бүрийн элементийг тодорхойлж тэдгээрийн гарал үүслийг үл харгалзан гадаад шинж байдлаар нь ангилах ухаан), уул наадах (агаарын нөлөөгөөр уулан дээр хий дүрс үзэгдэх), уул хөндийн салхи (уул нуруу, уулс хоорондын хотгорын харилцан адилгүй халалт (хөрөлт)-аас шалтгаалан үүсэн орон нутгийн салхи), уулын ажил (газрын хэвлий, ашигт малтмалыг олборлож анхдагч боловсруулалт хийх иж бүрэн явц), уулын бие (уулын их бие хэсэг), уулын бэл (уулын доод хэсэг), уулын даралт (уулын малталтын нөлөөгөөр уулын малталт, цооног, тулах цулын орчимд буй уулын чулуулгын хүчний үйлчлэлийн бөөгнөрөл), уулын дэнж (өгөршил, гулсалттай уялдан үүссэн ойн дээд захаас дээш уулын хажууд байдаг тэгш талбай), уулын зураа (уулын дээд хэсгээс буусан нарийн гуу), уулын онь/уулын оноо (уулын багахан сэтэрхий), уулын оргил (а.уулын шовх орой хэсэг; б

нурууд хийгээд тарамцагийн хамгийн өндөр хэсэг), уулын орой (уулын толгойн хэсэг), уулын өвөр (уулын энгэр), уулын өвчин анагаах (агаар мандал дахь хүчилтөрөгчийн зохист даралт буурснаас бие махбодод үүсэх өөрчлөлт), уулын нахид (уулын хяр, нурууны хэсэгхэн хотгор газар), уулын нураа (уулын хажуугийн нуранги асга чулуутай хэсэг газар), уулын суга (уулын хоёр хажуугийн хонхор хэсэг), уулын таг (уулын аглаг орой), уулын тохой (уулын булан хэсэг), уулын уур амьсгал (хүрээлэн байгаа тал газраас агаар мандлын даралт, агаарын температураар бага, нарны цацрагийн хэмжээ болон голдуу уулын хөндийн салхитайгаараа ялгагдах уур амьсгал), уулын хавцал (уулын завсар байх гүн жалга), уулын хамар (уулын хянга ирмэг), уулын хажуу (уулын хормойноос орой хүртэлх ташуу хэсэг), уулын хаяа (уулын хормойн төгсгөл хэсэг), уулын хошуу (уулын шувтрах үзүүр хэсэг), уулын хөмсөг (уулын дээд хэсэг дэх өнгийсөн хүнхэр хэсэг), уулын хөмхий (уулын хөмсөгний доорх хүнхэр хэсэг), уулын хөтөл (уулын хамар дахь нахиу газар, оноо), уулын хөндий (уул хоорондын үргэлжилсэн тавиу газар), уулын хэц (уулын хажуугийн огцом ирмэг бүхий хянга хэсэг), уулын хяр (уул нурууны үргэлчилсэн ирмэг, зоо), уулын гол (хад чулуурхаг, цочмог хэвгий голдрилтой, урсгалын хурд ихтэй хавчиг хөндийн гол), уулын цохилт (уулын ажлын явагдаж буй орчинд асар их хэмжээний даралт бий болсноос агшин зуурын хугацаанд уулын малталт руу агаарын цохилт үүсэн чулуулаг, ашигт малтмал хүчтэй бутран цацагдах гамшиг), уулын чулуулаг эрдэс. (химийн болон эрдсийн бүтцээр биеэ дааж газрын давхарга үүсгэж, байгалийн цогцолбор эрдсээс бүрдсэн геологийн биет), уулын шил (уулын хөтөл, оноо), уулын энгэр (уулын наран тусах тал), уулын ээвэр (уулын энгэрийн нар сайн тусах газар), оорцог уул (ганц өнчин уул), ширээ уул (оройн хэсэг нь ширээ шиг тэгшхэн уул); уул даваа хорш. (уул болон түүнийг давах хэсэг), уул нуруу хорш. (тодорхой хажуу, хяр бүхий сунаж тогтсон гадаргын томоохон гүдгэр), уул тайга хорш. (а.үргэлжилсэн их уул модтой газар; б.алс хязгаар газар), уул тал хорш. (газрын гадаргын дээш товойж гарсан өндөрлөг хэсэг болон тэгш уудам хэсэг), уул овоо хорш. (уул болон түүний тахилгын зүйл), уул гол/уул ус хорш. (нутаг орны байдал, усны хангамж), уул уурхай хорш. (а.уулын гүнд байх ашигт малтмал; б.уулын үйлдвэрлэл), уул уурхайн аж үйлдвэр (ашигт малтмалыг хайх, олборлох болон анхан шатны боловсруулалт хийж хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх зэрэг дэд бүтэцтэй цогцолбор бүрэлдэхүүнтэй салбар), уул хад хорш. (уулын чулуулаг хэсэг), уул толгод хорш. (газрын гадаргын том, жижиг овгор товгор хэсэг), *уулыг сэтэртэл харах (маш удаан хүлээх), уулын буга ч үгүй, унасан бух ч үгүй цэцэн. (юу ч үгүй хоцрох), ууланд орой, усанд эрэг цэцэн. (юм хэмжээ хязгаартай байдаг), уулын аав цээр. (чоно), уулын чимэг мод, улсын чимэг эрдэмтэн зүйр. (уул усаа хайрлан хамгаалах, эрдэмтэн мэргэдээ дээдлэх хэрэгтэй), уул морийг зовооно, уур биеийг зовооно зүйр. (уужуу тайван ухаанаар аливаа зүйлд хандах нь чухал), уул үзэх нүдгүй, уушги даах шүдгүй зүйр. (а.юу ч чадахгүй; б.ихэд хөгширсөн), ууланд байгаа адуу үргэхэд, уяанд байгаа илжиг үргэх зүйр. (бусдыг дуурайх, салбадай болох), ууланд бар тоглоход, уяан дээр илжиг соохолзох зүйр. (хирээ мэдэхгүй онгирох), шоргоолж бага боловч уул нүхэлдэг зүйр. (юмыг бага гэж басах хэрэггүй, цөхрөлтгүй оролдлого амжилтад хүргэдэг), уулын ногоодой бялзуухай амьт. (хөхөөний хэр биетэй, нүдний зовхиос хоолойд хүртэл хоёр зурвас хар чандартай, толгой болон хүзүү ногоон, ар хөх, сүүл бараавтархан нэгэн зүйл бялзуухай), уулын шаазгай амьт. (шаазгайтай адил болоод багахан, толгой хар, цагаан сэвхтэй, сүүл урт, сүрэглэн нисдэг, уул шугуйд үлэмж байдаг шувуу), уулын цайн цэцэг урга. (иш өндөр, богино адилгүй, навч цайны навч адил, цэцэг зүйл бүрийн өнгөтэй, улаан нь эрхэм); 2ёгт. Долоогийн тооны ёгт нэр

II нэр 1Цагаан түрүү, лууль, тайжийн жинс зэрэг ургамлаар хийх, хэт цахиж гал гаргахад хэрэглэх хөвөн мэт зүйл: хэтний уул (хэт цахиж гал гаргахад хэрэглэх хөвөн мэт зүйл); 2Ул зулагийг нь нэг хэсэг арьсаар хумин хийж, дотор нь уул өвс чихэж өмсөх өвлийн гутал

III тэм 1Уг, уугал, анхны: уулаасаа ядуу (анхнаасаа ядуу, угаасаа ядуу); 2Тэрхүү, тухайн, тус: уул газар (тэрхүү газар, тухайн газар), уул зорилт (тэрхүү зорилт, тухайн зорилт), уул санаа (тухайн санаа); 3Уг нь, ерөөс: уул нь (уг нь, үнэндээ)

IV: уул өвс урга (иш шулуун, гурван ирмэгтэй, навч нарийн урт, ногоовтор бор цэцэгтэй олон наст өвслөг ургамал, цагаан аран).


'

'


Шилжсэн утга

Холбоо үг

  • уул завсарлах - үүрээр тэнгэр, уул ялгаварлан үзэгдэх үе
  • уул зүй ш.у. - өндөрлөг, хотгор зэрэг гадаргын янз бүрийн элементийг тодорхойлж тэдгээрийн гарал үүслийг үл харгалзан гадаад шинж байдлаар нь ангилах ухаан
  • уул наадах - агаарын нөлөөгөөр уулан дээр хий дүрс үзэгдэх
  • уул хөндийн салхи - уул нуруу, уулс хоорондын хотгорын харилцан адилгүй халалт - хөрөлт-аас шалтгаалан үүсэн орон нутгийн салхи
  • уулын ажил - газрын хэвлий, ашигт малтмалыг олборлож анхдагч боловсруулалт хийх иж бүрэн явц
  • хэтний уул - хэт цахиж гал гаргахад хэрэглэх хөвөн мэт зүйл

Хоршоо үг


Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

ЗУРУУЛ н. шүдэнз - Зуруул байна уу, гал асаах гэсэн юм. – Энэ байна. - Бид аяндаа зуруулгүй явчихжээ.

Зүйр цэцэн үг

уулын чимэг мод, улсын чимэг эрдэмтэн - уул усаа хайрлан хамгаалах, эрдэмтэн мэргэдээ дээдлэх хэрэгтэй уул морийг зовооно, уур биеийг зовооно - уужуу тайван ухаанаар аливаа зүйлд хандах нь чухал уул үзэх нүдгүй, уушги даах шүдгүй - а.юу ч чадахгүй ууланд байгаа адуу үргэхэд, уяанд байгаа илжиг үргэх - бусдыг дуурайх, салбадай болох ууланд бар тоглоход, уяан дээр илжиг соохолзох - хирээ мэдэхгүй онгирох

Хэвшмэл хэлц

Уур хилэн биеийг зовооно Уул даваа морийг зовооно



Өвөрмөц хэлц

  • уул харах нүдгүй, уушги даах шүдгүй болох: хөгшрөх, өтлөх:  Уул харах нүдгүй, уушги

даах шүдгүй болсон байж яасан сэхүүн золиг вэ? (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

  • уулын буга үзээд унасан бухаа орхих: юманд хэт их санаархаж, хуучнаа умартах:  Төгөө

зуны амралтаар хотоос ирсэн оюутан охины ардаас хөөцөлдөж, олон жил ханилсан ханиа их гомдоожээ. Ёстой л уулын буга үзээд унасан бухаа орхих гэгч л болж.

Зөв бичих зүй

  • м.к.б уул I. нэр (өргөгдсөн газар) ~ нуруу хорш., ~ын оргил, уулын, ууланд, уулнаас, о.тоо уулс II. нэр (хөвөн мэт зүйл) хэтний ~ III. дайв. 1 (угаас) ~аасаа баян 2 (тухайн) ~ санаа нь 3 (ерөөсөө) ~ нь би очих байсан
  • м.б уул I. (~ ус) II. (угийн, уугуул) III (~ өвс)

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

Foo&


Товчилсон үг

Хуучирсан үг