ой

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Дуудлага

[oi] (ои)


Үгийн утга

ой I нэр Мод бүрхэн ургасан газар: аглаг ой (хүн явах нь ховор, мод ихтэй зэлүүд газар), балар ой (битүү ой), бөглүү ой (алс хол, зэлүүд ой), харанхуй ой (өтгөн шигүү модтой, нарны тусгал муу газар), тачир ой (сийрэг модтой хэсэг газар), өтгөн шигүү ой (мод ихээр багшран ургасан газар), бургасан ой (бургас мод их хэмжээгээр ургасан хэсэг газар), улиасан ой (улиас мод их ургасан хэсэг газар), нарсан ой (нарс модтой газар), халхавч ой (үер, ган, салхи, шуурга, элс шороо зэрэг байгалийн элдэв гамшгаас сэргийлэхээр ургуулсан хэсэг мод), ой сүйтгэх (ойн мод, ургамал зэргийг тасдах, хог тарих), ой хамгаалагч/ойн цагдаа/ойн сахиул (ой модыг харж хамгаалах үүрэг бүхий хүн), ойн жим (ой дахь нарийн зам), ойн эзэн (а.ойг хариуцан эзэмшигч; б.ойн буг бурхад); ойн зах (модтой газрын хаяа), ойн цоорхой/ойн чөлөө (ойн дунд сийрэг модтой хэсэгхэн газар), ойн зурвас (тариалангийн талбай, цэцэрлэг, барилга, байгууламжийг хамгаалах зорилгоор хэд хэдэн эгнээгээр цувуулан тарьсан мод), ойн нөөц (ой мод ба ой дахь үслэг ан амьтан, жигүүртэн шувууд, мөөг, жимс, эмийн ургамал зэргийн нөөц), ойн таримал (ойн захаар зориуд тарьсан ургамал), ойн түймэр (ой шугуйд гарсан гал түймэр), ойн цэцэрлэг (ургамал, мод элбэг болоод устай, цэцэг навч дэлгэрсэн газар), ойн хэрмэл (ойд тэнүүчлэн амьдардаг хүн), ойн аж ахуй (ой мод үржүүлэх, ашиглах газар), ой ашиглалт (ойн баялгийг иж бүрэн ашиглах явц), ой мод хорш. (уул хөдөөд ургасан их мод), ой хөвч хорш. (аглаг битүү ой тайга), ой тайга хорш. (өтгөн шигүү, аглаг ой мод), ой шугуй хорш. (багширч өтгөн ургасан модорхог газар, өргөн уудам газарт үргэлжлэн ургасан модод), олон хүн хүчтэй, ой мод нөмөртэй зүйр. (олон түмэн хэнд ч үл дийлдэнэ), ойн үхэр бөөрөлзгөнө урга. (шаравтар навчтай, жимс үхэр бөөрөлзгөнөтэй адил)

II нэр Бүтэн өдөр хоног, сар, жил болох хугацаа: далан насны ой (далан нас хүрсний баяр), их сургуулийн тавин жилийн ой (их сургууль байгуулагдаад тавин жил болсныг тэмдэглэх өдөр), ойн баярын өдөр (ямар нэгэн тэмдэглэлт үйл явдал болсон баярын өдөр), ойн баярыг тэмдэглэх (ямар нэгэн баярт өдрийг эргэн дурсаж тэмдэглэх), ой хүрэх (хүүхэд нэг нас хүрэх), ойноосоо өнгөрөх (нэг нас гарантай болох), ой ойн дээрээ гарах (нэг насны зөрүүтэй байх, төрөх)

III нэр Сэтгэн бодох, тогтоон цээжлэх чадвар: ой сайн (тогтоох цээжлэхдээ сайн, оюуны чадвар өндөр), ой муу (тогтоон цээжлэх чадвар сул, оюуны чадвар муу), ойд орох (ухаан санаанд сэрэгдэн мэдрэгдэж бодогдох), ойд багтахгүй (оюун ухаанаар бодож олохгүй, санаанаас гадуур зүйл), ой алдрах (хүний танин мэдэх, тогтоох, хадгалах, эргэн санах чадвар муудах, өөрчлөгдөх), ой билиг хорш. (оюун ухаан); ой ухаан хорш. (юмс үзэгдлийг таньж мэдэх, ухаарч ойлгох, дүгнэх чадвар), ой ухаан доройтох (ухаарч ойлгох, сэтгэн бодох чадвар удаашран муудах), ой той хорш. (ухаж сэрэх чадвар, ухаан санаа), ой тойнд орох (а.сайн ухаарагдах; б.са-наанд нийцэх, тохирох), ой тойндоо оруулах (ямар нэгэн зүйлийг ухаарч сэхээрэн мартахааргүй болох), ой тойнд үлдэх (ямар нэгэн зүйл хэзээ ч үл мартагдахааргүй болох), ой тогтоолт хорш. (юмыг цээжлэх, тогтоох чадвар), ой мод олон бол нутгийн чимэг, ой ухаан сайн бол насны чимэг зүйр. (ой модтой газар нутагтаа үзэсгэлэн болох, оюун ухаан сайтай хүн насаараа бусдад хүндлэгдэх)

IV нэр Жигшин зэвүүрхэх сэрэл: ой сайтай (а.оюуны чадвар өндөр; б.хэр баргийн зүйлээс жигшин зэвүүрхдэггүй), ой муутай (а.оюуны чадвар сул; б.амархан жигшин зэвүүрхэж байгаа нь), ой гутах (муухай юмыг үзэх, амтлах, үнэрлэх зэрэгт дургүй хүрч бөөлжис хүрэх)

V чимээ Сандран бачимдах үед гарах дуу авиа

VI ой загас амьт. (бие моголцог хэлбэртэй, цээжиндээ сэлүүртэй, усан дээгүүр халин явдаг нэг зүйлийн загас).


'


Шилжсэн утга

Холбоо үг

  • аглаг ой - хүн явах нь ховор, мод ихтэй зэлүүд газар
  • балар ой - битүү ой
  • бөглүү ой - алс хол, зэлүүд ой
  • харанхуй ой - өтгөн шигүү модтой, нарны тусгал муу газар
  • тачир ой - сийрэг модтой хэсэг газар
  • далан насны ой - далан нас хүрсний баяр
  • их сургуулийн тавин жилийн ой - их сургууль байгуулагдаад тавин жил болсныг тэмдэглэх өдөр
  • ойн баярын өдөр - ямар нэгэн тэмдэглэлт үйл явдал болсон баярын өдөр
  • ойн баярыг тэмдэглэх - ямар нэгэн баярт өдрийг эргэн дурсаж тэмдэглэх

Хоршоо үг


Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

Зүйр цэцэн үг

олон хүн хүчтэй, ой мод нөмөртэй - олон түмэн хэнд ч үл дийлдэнэ ой мод олон бол нутгийн чимэг, ой ухаан сайн бол насны чимэг - ой модтой газар нутагтаа үзэсгэлэн болох, оюун ухаан сайтай хүн насаараа бусдад хүндлэгдэх



Хэвшмэл хэлц

  • Ой дотор ч бол олон үг бүү хэл ,Модон дотор ч бол муу үг бүү хэл ,Хадтай газар ч бол хатуу үг бүү хэл.
  • Ой зузаанд уул сүрлэг ,Ус гүнд нуур сүрлэг.
  • Ой мод олон бол нутгийн чимэг ,Ой ухаан сайн бол насны чимэг.
  • Ой мод урттай богинотой ,Олон хүн сайнтай муутай.
  • Ой мод уулын чимэг ,Эрдэмтэн мэргэд улсын чимэг.
  • Ой модонд ооль гээвэл олдохгүй ,Овоггүй хүнд нөхөд олдохгүй.
  • Ой модны дунд урттай охортой ,Олон хүний дунд сайнтай муутай.
  • Ой модны өндөр намыг адилтгах аргагүй ,Арван хурууны урт богиныг тэгшитгэх аргагүй.
  • Ой муутай ,Олгой чухалтай.
  • Ой нүдтэй ,Тал чихтэй.
  • Ой нь ч олигтой болсон шиг ,Санаа нь ч сайтай болсон шиг.
  • Ой тойрохоос ,Ургаа тойрдоггүй.
  • Олон хүн хүчтэй ,Ой мод нөмөртэй.


Өвөрмөц хэлц

Зөв бичих зүй

  • м.к.б ой нэр I. (мод) ~ мод хорш., ~н нөөц, ойн, ойд, ойгоос II. (тэмдэглэх өдөр) жаран насны ~, ~н баяр, ~ хүрэх (нэг нас хүрэх) III. (оюуны чадвар) ~ ухаан хорш., ~ сайтай хүүхэд, ~ тойнд орох (ухаарах) IV. (жигших сэрэл) ~ гутах
  • м.б ой (1.~ мод 2.насны ~ 3.~ у хаан 4.~ загас)

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

FoI


Товчилсон үг

Хуучирсан үг