нүд

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Дуудлага

[nьdĕ] (нүдү)


Үгийн утга

нүд (аөөрийн нүд; б.шилж. тэтгэж асардаг хүн), хурц нүдний хараа маш сайн; б.ширүүн харцтай нүд; в.шилж. гярхай), нүд далд (харах эрхтэнд үзэгдэж харагдахааргүй), нүд муутай (а.хараа сайнгүй; б.шилж. гярхай биш), нүд сайтай (хараа хурц), нүд бүрэлзэх (юмыг сайн ялган харж чадахгүй болох), нүдний шил (харах эрхтэнд зүүх хэрэгсэл), нүдний эмч анагаах. (харах эрхтнийг эмчлэх талаар нарийн мэргэшсэн эмч), нүд аних (а.аньсагаа хавсрах; б.шилж. нас барах; в.шилж. үл мэдэгч болж дуугүй өнгөрөх), нүд алдах (а.алсыг харж гүйцэхгүй байх; б.шилж. их олон зүйл зэрэг харж төөрөлдөх), нүд гялбах (гэрэл хурцдан харж чадахгүй байх), нүд дасах (а.байнга харсаар анзаарч, тоохоо болих; б.өөр нөхцөлд харж чадах), нүдээрээ инээх (харцанд нь баяр хөөр илрэх), нүд ирмэх (харах эрхтнээ хөдөлгөн дохих), нүд улайх (а.нүдний нальх улаан болох; б.шилж. ичиж зовохгүй зүтгэлэх), нүд сохрох (хараагүй болох), нүд хорсох (а.сонгино зэрэг аагтай зүйл харснаас болж нүднээс нулимс гоожих; б.шилж. үзэн ядах), нүдэнд тусах (бусдаас ялгаран харагдах), нүд яргах (хүн, амьтны харах эрхтэн хатгах мэт өвдөх), нүднээс далд болгох хуучир. (алах), нүдэн гийх хуучир. (дотор онгойх), *нүд алдам (зах хязгаар нь үл харагдах уудам, хараа хүрэхгүй), *нүдээ алдах (юмыг зөв харж бодтой үнэлж чадахгүй байх), *нүд булаах (өнгө үзэсгэлэн сайхан учир өөрийн эрхгүй дур татагдан харах санаа төрөх, анхаарал татах), *нүд буруулах (ямар нэгэн зүйлийг хараагүй мэт дүр эсгэн өнгөрөх), *нүд бүлтрэх (а.хүн, амьтны харааны эрхтэн аяганаасаа гарах; б.шилж. ихэд гайхан хачирхах), *нүдээ бүлтэртэл гоёх (ихэд хээнцэрлэн гангалах, ихэд гоёж гоодох), *нүдээ бүлтийлгэх (а.ихэд гайхах; б.уурлах, бачимдах), *нүд бэлчээх (юм юмыг сониучирхан харах), *үнэгний нүд залгих (унтахаа болих), *нүд дүүрэн (аятай, үзэмжтэй), *нүднээс гарах (ихэд турж эцэх, царай зүс муудах), *нүд ирмэх зуур (маш хурдан, түргэн зуур), *нүд цавчих зуур (нүд ирмэх зуур, хоромхон зуур), *нүд гүйлгэх (хурдан, зэрвэсхэн харах), *нүд гүйлгэн унших (зэрвэсхэн харж хурдан унших), *нүдийг нь олох (хийвэл зохих зүйлээ онож хийх), *нүд нь орой дээрээ гарах (а.ихэд сандрах, айн балмагдах; б.мэл гайхах), *нүд нь том болох (нүд нь орой дээрээ гарах), *нүд нь өөхлөх (ихэмсэг бардам зантай болж хэр баргийн зүйлийг тоохоо болих), *нүд тавих (анхаарал тавьж харах; хянах), *нүд тайлах (их юм үзэж мэдэх, амьдралын туршлага суух), *нүд тулах (а.өөд өөдөөсөө харах; б.уулзан учрах), *нүд хорхойтой (үзсэн юмандаа шуналтай), *нүд хөхрөх (хэн нэгэн болон ямар нэгэн зүйлийг харуулдан хүлээх), *нүд унагах (ихэд шохоорхон сонирхох), *нүд ухах (аашилж загнах), *нүдээ ухуулах (ихэд аашлуулж загнуу¬лах), *нүд улайлгах (а.ичиж зовохгүй зүтгэлэх; б.ихэд уурсах), *нүд үзүүрлэх (ад үзэх, гадуурхах), *нүд шүдээ үзүүрлэх (хор шар нь буцлах), *нүд халтирах (эгцлэн харж чадахгүй халгах), *нүд хариулах (далдуур, сэм ажиглах), *нүд хорсгох (дургүй, зэвүү хүргэх), *нүд хужирлах (а.юмыг шимтэн үзэх; б.олон юм үзэж гайхан бахдах; в.хүссэн зүйлээ үзэж сэтгэл ханах), *нүд хуурах (а.хүссэн зүйлд нь ялимгүй бага юм өгсөн болж өнгөрөөх; б.ажлыг оромдох, хийсэн нэр зүүх), *нүд хурцлах (хичээж харах), *нүд чичих (бусдаас онцгойлон зааж зандрах, гадуурхан өө сэв эрэх), *нүд чичлэх (адлан загнах), *нүдний хор гаргах (дуг хийх, хэсэгхэн хугацаанд унтаад авах), *нүдний хор орох (олны анхаарал, шохоорхлыг татах), *нүдний булай (а.маш үзэмжгүй зүйл; б.шилж. шившигтэй, таагүй хэрэг), нүдний булай болох (шившигтэй, таагүй хэрэг явдал үйлдсэн нь олонд мэдэгдэх), *нүдний цагаанаар үзэх (үл тоомсорлох, ойшоохгүй байх), *нүдний цэцгий мэт хайрлах (эрхэмлэн хайрлаж нандигнах), *нүдний гэм (маш ховор), *нүдний үзүүрт (алс хол, маш хол), *нүдэнд дулаан (харахад таатай сайхан сэтгэгдэл төрүүлэхүйц, аятай), *нүдэнд хүйтэн (харахад таатай бус, эвгүй сэтгэгдэл төрүүлэхүйц, аягүй), *нүдэнд өртөхгүй (а.маш жижигхэн; б.шилж. анхаарал татах онцгой гойд зүйлгүй), *нүдээ өгөх шахах (ямар нэгэн зүйлд ихэд шунан дурлах), *нүд болох (а.хөгшин настай хүнд тус дэм болох, замчлах; б.олны өмнө шившгээ дэлгэх), *нүд чих болох (а.хүүхэд, хүний өтгөс настанд юм үзэж, сонсоход нь тус дэм болох; б.шилж. итгэл найдвартай түшиг болох гэсэн санаа), *нүдээ ухаж өгөхөөс буцахгүй (юу ч хийхээс буцахгүй байх), *нүдээ ширгэтэл харах (ихэд харуулдан хүлээх), харах нүд, хазах шүд минь билээ цэцэн. (харж ханддаг, тусалж дэмждэг хүн билээ), нүдэн балай, чихэн дүлий цэцэн. (тухайн зүйлд дургүй учраас үзээгүй, сонсоогүй мэт байх), нүд байгаад сохор, чих байгаад дүлий зүйр. (а.хэрэг явдлыг ялгаж таних чадваргүй болсон; б.хэрэг явдалд анхааралгүй), нүд нь нүх, нүүр нь шүүр зүйр. (ичгүүр сонжуур, эрээ цээргүй), нүд нь од, хуруу нь жад зүйр. (юм бүхэнд хамгаас түргэн хурц хардаг; завдамтгай), нүдний хог, шүдний бог зүйр. (ад үзэгдэн шоовдорлогдсон), нүдэндээ галтай, нүүрэндээ цогтой зүйр. (цог жавхлантай, цог заль нь бадарсан, сэргэлэн), мөнгө цагаан, нүд улаан зүйр. (хэтэрхий их шуналтай, мөнгө олохын тулд яахаас ч буцахгүй байх), бурууд нүд хурц, болсонд шүд хурц зүйр. (өө сэвийг нь сайн харах), нүдний эм урга. (уулын хажуу, хад чулууны завсар, голын хөвөө, ой модон дотор ургадаг бут мод, цэцгийг нь нүд эмчлэхэд хэрэглэнэ), лууны нүд урга. (хавар зуны завсрааар цэцэглэгдэг бяцхан цэцэгтэй, намар жимс нь хонгорцлоглон ургадаг, моголцог бөмбөг мэт хэлбэртэй хатуу хальстай, модонд ургадаг амт сайтай нэгэн зүйл жимс), үхрийн нүд урга. (а.ой тайга, голын дагуух шугуйгаар сөөг сөөгөөр ургадаг намхан мод; б.мөн модны хар хүрэн өнгөтэй жимс, улаалзганатай төстэй, жимсээр чанамал хийх болон архи нэрэхэд хэрэглэнэ), хонины нүд урга. (дэлгэрэнгүй цэцгийн язгуур, уулын таг, энгэр өвөр газраар ургадаг дугуй цайвархан цэцэгтэй), хэрээний нүд урга. (иш бүдүүн, хайрслаг навчтай, цайвар ногоон цэцэгтэй, улаан хүрэн жимсгэнэтэй, хээр ургадаг олон наст ургамал; үхдэлийн идээ); 2Сараалжлан дөрвөлжилсөн хэсэг буюу нэг нүх: нүдний төмөр (саадгийн нүдний дор хадсан гурван хэсэг төмөр), ханын нүд (монгол гэрийн хананы жижиг дөрвөлжин хэсэг, нүх), шургуулганы нүд (шургуулганы жижиг өрөө, хэсэг), өвдөгний нүд (өвдөгний тойгийн доод талын бяцхан эмзэг хонхор), цас нүд гарах (цас зарим нэг нимгэн газраараа хайлан цоохортох); 3Юмны цоохор толбо: тогосны нүд (тогос шувууны өдөн дээр байх цоохор толбо), цэмбэний нүд (цэмбэн дээр байгаа цоохор толбо), ертөнцийн нүд ёгт. (нар); 4Хоёрын тооны ёгт нэр.


'

'

'

'

'

'


Шилжсэн утга

  • тэтгэж асардаг хүн
  • гярхай
  • гярхай биш
  • нас барах; в
  • үл мэдэгч болж дуугүй өнгөрөх
  • их олон зүйл зэрэг харж төөрөлдөх

Холбоо үг

  • нүдний төмөр - саадгийн нүдний дор хадсан гурван хэсэг төмөр
  • ханын нүд - монгол гэрийн хананы жижиг дөрвөлжин хэсэг, нүх
  • шургуулганы нүд - шургуулганы жижиг өрөө, хэсэг
  • өвдөгний нүд - өвдөгний тойгийн доод талын бяцхан эмзэг хонхор
  • цас нүд гарах - цас зарим нэг нимгэн газраараа хайлан цоохортох
  • тогосны нүд - тогос шувууны өдөн дээр байх цоохор толбо
  • цэмбэний нүд - цэмбэн дээр байгаа цоохор толбо
  • ертөнцийн нүд ёгт. - нар

Хоршоо үг

  • тэтгэж асардаг хүн
  • гярхай
  • гярхай биш
  • нас барах; в
  • үл мэдэгч болж дуугүй өнгөрөх
  • их олон зүйл зэрэг харж төөрөлдөх


Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

НҮД АМЬТАН н. ичмээр хүн - Манай ах гэж нүд амьтан хоёр ч хүнийг хуурч мэхэлж мөнгийг нь завшсан юм билээ. - Тэр нүд амьтан айлын үхэр хулгайлсан хэргээр шоронд ороод байгаа юм.

Зүйр цэцэн үг

нүд байгаад сохор, чих байгаад дүлий - а.хэрэг явдлыг ялгаж таних чадваргүй болсон нүд нь нүх, нүүр нь шүүр - ичгүүр сонжуур, эрээ цээргүй нүд нь од, хуруу нь жад - юм бүхэнд хамгаас түргэн хурц хардаг нүдний хог, шүдний бог - ад үзэгдэн шоовдорлогдсон нүдэндээ галтай, нүүрэндээ цогтой - цог жавхлантай, цог заль нь бадарсан, сэргэлэн

Хэвшмэл хэлц

Нүүрэн дээр нь нялганаад Нүд далд хөөрөгдөх



Өвөрмөц хэлц

Зөв бичих зүй

  • м.к.б
  • м.б нүд (харах эрхтэн) /~ий/ /~д/ /~ийг/ /~ээс/ /~ээр/ /~тэй/ /~рүү/ /~ээ/ о.тоо /~үүд/

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

NidO - Nidoa


Товчилсон үг

Хуучирсан үг

  • - алах
  • - дотор онгойх