нохой

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Дуудлага

[noxoi] (нохаи)


Үгийн утга

нохой амьт 1Саарал чонын удам, тэжээж гэршүүлсэн амьтан, ан ав хийх, мал харуулах, эд хөрөнгөө мануулах зэрэгт ашиглана: анч нохой (ан амьтан барихдаа сурамгай нохой), гарж нохой (бие бүдүүн, үс сахлаг, толгой том, дуу өтгөн төвд нохой), гөрөөч нохой (анч нохой), мөрч нохой (мөр мөшгөхдөө сайн нохой), хоточ нохой (хот манахдаа сайн нохой), золбин нохой (эзэнгүй тэнүүчлэн явдаг нохой), зуудаг нохой (хүн урдаг, танихгүй хүн рүү асч дайрдаг нохой), хайгуулч нохой (ямар нэгэн зүйлийг үнэрээр нь хайн олохдоо чадамгай, сургуультай нохой), нохой боргох (нохой ээрэн хоргоож хуцах), нохой барих (нохой хүн, амьтныг урж хазах), нохой хорих (нохойгоо хорин барьж, зочноо гэртээ оруулах), нохойгоор бариулах (нохой тавин бариулах), нохой тавих (а.ан амьтан бариулахаар нохой тавих; б.хулгай, дээрэм зэргийг илрүүлэхээр хайгуулч нохой явуулах), нохой турхирах (нохойг зориуд нэгэн зүйл рүү чиглүүлэн бариулахаар тавих), нохой хуцах (нохой дуугарах), нохой улих (нохой урт удаанаар гиншин гингэнэж дуугарах), *нохой шиншихгүй (хэнд ч хэрэггүй зүйл), *нохой гаслам халуун (зуны аагим халуун), *нохойн хороо (эмх замбараагүй, хог новш ихтэй газар), *нохой байтал багалзуурынхаа хэрээр яс залгих (а.хэтэрхий их ховдоглох; б.их санаархах), *нохой гахайдаа хүрэх (хоорондоо хэрэлдэн муу муухайгаа дуудалцах), *нохойн дуу ойртох (а.айлд ойртон ирэх; б.ажил төрөл дуусах дөхөх, бүтэх), *нохойн замаар орох (а.буруу хэрэг үйлдэх, буруудах; б.ямар нэгэн зүйл олдохгүй байх, алга болох), *нохойн идэш болох (нууж, харамлаж байсан зүйл нь бусдад ашиглагдах), *нохой амаар нийлэх (ханын амыг хоёр хоёр болон гурван үдээртэй уулзраар буруу нийлүүлэх), нохой нүцгэн, гахай явган цэцэн. (өмсөх хувцас, унах унаагүй хоосон ядуу), нохойн толгойг ширээн дээр тавивч шороон дээр (а.муу зүйлийг дээш татавч үл өөдлөх; б.алдар нэр, хайр хүндэтгэл даахгүй), муу нохойн гэдсэнд шар тос тогтохгүй цэцэн. (муу зүйлд сайн юм үл тохирох), нохойгүй газар гахай хуцах цэцэн. (а.эрдэм чадвартай хүн байхгүйд мэдэмхийрэх; б.ямар нэгэн зүйлийг хийж чадах хүнгүй үед чадахгүй хүн орлон аргацаах), нохойн аманд орсон яс бүтэн гардаггүй цэцэн. (муу этгээдийн гарт орвол сайнаа үзэхгүй), нохойн баас гурван жил болбол эмэнд орно цэцэн. (хэдий муу муухай боловч нөхцөл байдлаас шалтгаалж эрхэм болж хувирах), нохойн баасыг хэдий хутгавал төдий үнэр гарна цэцэн. (муу зүйлийг хөндөх тутам уг чанар нь улам илрэх), нохойн сүүлээс ном авах цэцэн. (хүнийг гололгүй эрдмийг нь сурах), нохой сүүлээ, сүүл хонгорцгоо цэцэн. (дээрээс өгсөн ажил хэргийг өөрөө гүйцэтгэлгүй доод тушаалын хэн нэгэнд даалгах, цааш цааш нь дамжуулах), нохой хамартаа хүрэхээр усч цэцэн. (аминдаа тулахаар аргыг нь олох), нохой мянган газар явавч баас идэхээ байхгүй цэцэн. (хаа ч явсан сурсан зангаа орхихгүй), нохой хуцахаараа хуцаг, тэмээ явахаараа явна зүйр. (а.аливаа зүйл гадны нөлөөллийг үл хайхран өөрийн жам ёс, зүй тогтлоор явах; б.түр зуурын саадыг үл хайхран өөрийн зорьсон зорилгодоо хүрэхээр явах), нохойн хүзүүнд мах зүүж, чонын нүхэнд хонь хадгалах зүйр. (итгэж болохгүй зүйлд итгэх, найдваргүй байдал), газар гишгэх малгүй, ганхийх нохойгүй зүйр. (ядуу зүдүү амьдрах), нойртой хоноё гэвэл нохойгоо торд, ноён больё гэвэл зарцаа сайн торд зүйр. (доодостоо халамжтай байвал дээшлэнэ); 2Чонын цээр нэр: нохой орох (чоно мал сүрэгт халдах); 3зурхай Сарны зурхайн арван хоёр эрхтний арван нэгдэх нь: нохой жил (сарны зурхайн арван хоёр эрхтний доторх нохой эзэлсэн жил), нохой сар (сарны зурхайн арван хоёр эрхтний доторх нохой эзэлсэн сар, билгийн тооллын намрын адаг сар), нохой өдөр (сарны зурхайн арван хоёр эрхтний доторх нохой тохиох өдөр), нохой цаг (арван есөн цаг дөчин минутаас хорин нэгэн цаг дөчин минут хүртэлх хугацаа), Тэнгэрийн гурван нохой од.орон. (Гурван марал од); 4шилж. Бусармаг, зальтай, муу санаатай хүн: нохой зан (зальтай, бусармаг муу зан), нохой хүн (заль мэх ихтэй хүн); 5шилж. Хэцүү, төвөгтэй: нохой үг (эгзэгтэй, хэцүү үг яриа), нохой хэрэг (ээдрээтэй, хэцүү хэрэг), нохой явдал болох (бэрхшээлтэй явдал тохиолдох), нохой далан хальс урга. (улаан өнгөтэй, улбар цагаан цэцэгтэй, голын дэргэд ургадаг нэгэн зүйл модорхог ургамал), нохой зангуу урга. (тариалангийн газар, замын хажуу газраар ургадаг, үр нь тостой бөгөөд түүгээр нь маажин хийдэг, навч ба үндэс нь шар ногоон будагтай; зангуу нь малын арьс үсэнд шигдэнэ), нохойн үзэм урга. (өндөрдүү, цагаан цэцэгтэй нэг наст өвс, бүхэл өвс нь эмэнд орно), нохойн хоншоор урга. (зэрлэг, тэргүүлэгч цэцэг), нохойн хошуу урга. (мөчир ба ишиндээ өргөстэй, голын эрэг, ойн захаар ургадаг бутархаг ургамал; үр жимс нь аминдэм ихтэй чийг бам өвчинд хэрэглэдэг), нохойн хошуу/хөнгөн замаг урга. (цэцэг нь ганцаар буюу хэд хэдээр дэлгэрдэг, голын хөвөө, уулын хажуу, хормой, бут сөөг, ой шугуй дотор буюу зэгстэй газар ургадаг бут мод), нохойн хуух/хээрийн хэмх урга. (иш нь нарийн урт, цэцэг нь навчныхаа өвөр хажууд дэлгэрдэг, уулын хажуу, гуу сувгийн хөвөөгөөр зэллэн ургадаг нэг наст өвс, жимс нь эмэнд орно), нохой хуш урга. (хоёр хоёроороо багцлан ургадаг, мөнх ногоон тураг мод, барилгад хэрэглэнэ, давирхай, шилмүүс, жимснээс нь анхилам үнэртэй тос гарган авдаг, үрийг нь хүнсэнд хэрэглэхээс гадна тос шахаж авч, бас эмд орно), нохой шивээ өвс/нохой бөөдий урга. (маш уян бөх сайн үндэстэй, өндөрдүү, уулын хажуу, элсэрхэг газар, голын хөвөөгөөр ургадаг, тэжээлийн нэг наст өвс, сахал үндсээр нь шүхэр зэргийг хийнэ), нохойн сойр/нохойн шээрэнгэ урга. (ногоовтор мөчиртэй, навч цэцэг нь эмд ордог, уулын хажуу, ар, ээвэр газар, бут сөөгний дунд ургадаг багавтар бут мод), нохойн хэл урга. (цайвар цэцэгтэй, уруул цэцгийн овгийн олон наст өвс), нохойн шийр урга. (говь цөл газар ургадаг, шүүслэг гонзгой навчтай), нохойн ялаа амьт. (нохойн биед төрсөн ялаа), нохой бөөс амьт. (цус сорж амьдардаг, дэвхэрч үсчдэг жижигхэн шимэгч шавж), нохой галуу амьт. (халуу мэргэн гэдэг шувууны улаан хошуутай, алаг хүзүүтэй нь), нохой мич амьт. (нэгэн зүйл мич), нохой зээх амьт. (суусрынхан овгийн сүүгээр бойжигч нэг зүйл махин амьтан, бие лагс, далан таваас зуун таван сантиметр урт, бараавтар хүрэн зүстэй, өтгөн ширүүн үстэй, биеийн хажуугаар ташуу цайвар зурвастай, Евро-Ази, Хойд Америкийн шилмүүст ойд тархан амьдарна), нохой шогшир/нохой шогшуур амьт. (нүд улаан, жигүүр урт, модны батганыг барьж иддэг нэгэн зүйл шувуу).


'

'

'

'

'

'


Шилжсэн утга

  • Бусармаг, зальтай, муу санаатай хүн: нохой зан - зальтай, бусармаг муу зан
  • Хэцүү, төвөгтэй: нохой үг - эгзэгтэй, хэцүү үг яриа

Холбоо үг

  • анч нохой - ан амьтан барихдаа сурамгай нохой
  • гарж нохой - бие бүдүүн, үс сахлаг, толгой том, дуу өтгөн төвд нохой
  • гөрөөч нохой - анч нохой
  • мөрч нохой - мөр мөшгөхдөө сайн нохой
  • хоточ нохой - хот манахдаа сайн нохой
  • нохой орох - чоно мал сүрэгт халдах

Хоршоо үг

  • Бусармаг, зальтай, муу санаатай хүн: нохой зан - зальтай, бусармаг муу зан
  • Хэцүү, төвөгтэй: нохой үг - эгзэгтэй, хэцүү үг яриа


Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

БУУНЫ НОХОЙ н. бусдыг цагдаж чагнан мэдээлэх этгээд - Энэ өдөр тэдний өрөөнд нэгэн хоригдол шинээр нэмэгдсэн нь бууны нохой байжээ. - Тэр чинь до яамны бууны нохой байсан нь хожим тодорхой болсон шүү дээ.

Зүйр цэцэн үг

нохой хуцахаараа хуцаг, тэмээ явахаараа явна - а.аливаа зүйл гадны нөлөөллийг үл хайхран өөрийн жам ёс, зүй тогтлоор явах нохойн хүзүүнд мах зүүж, чонын нүхэнд хонь хадгалах - итгэж болохгүй зүйлд итгэх, найдваргүй байдал газар гишгэх малгүй, ганхийх нохойгүй - ядуу зүдүү амьдрах нойртой хоноё гэвэл нохойгоо торд, ноён больё гэвэл зарцаа сайн торд - доодостоо халамжтай байвал дээшлэнэ нохой шогшир/нохой шогшуур амьт. (нүд улаан, жигүүр урт, модны батганыг барьж иддэг нэгэн зүйл шувуу).


Хэвшмэл хэлц

Нохойн дуугаар Нохой хуцна



Өвөрмөц хэлц

Зөв бичих зүй

  • м.к.б нохой амьт. ~н гөлөг, ~ зодоон, *~ гахайдаа хүрэх (хэрэлдэн муу муухайгаа дуудах), *~н замаар орох (буруудах), нохойны, нохойд, нохойноос, нохойгоор, о.тоо ноход
  • м.б нохой (1.хоточ ~, анч ~ 2.~ зан) /~н/ /~д/ /~г/ /~оос/ /~оор/ /~той/ /~руу/ /~оо/ о.тоо /~ууд,~д, ~с/

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

NoeeoI


Товчилсон үг

Хуучирсан үг