гэр

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Үгийн гарал

Галиг

гэр [ger] (гэр)

Дуудлага

Үгийн утга

гэр I нэр.

  • 1.Монгол угсаатны уламжлалт, оршин суух үндэс­ний эсгий сууц
  • 2.Гэртэй холбогдох бусад зүйл
  • 3.Амьтны үр зулзага орших сав
  • 4.Юмны гадуурх хальс, бүрээс буюу агуулах уут сав
  • 5. тогл. Ардын хөлөгт наадам, хөлөг дээр дөрвөн цагаан, дөрвөн улаан чулууг өрөөд, зураасны дагуу дуртай тийшээ нүүж, эсрэг талынхаа гэрийг идэх зэргээр нааддаг тоглоом


гэр II нэр. зурхай. (Одон зурхайн гуч хоног; тэнгэрийг тойрон 360 хоногийг бүгд 12 гэр, 12 эшид хуваана)
гэр III нэр. Гэрэл гэгээ

Шилжсэн утга

  • идээ цагаа боловсруулдаг илүү гэр, банаг

Холбоо үг

  • таван ханатай гэр (таван ханаас бүрдсэн гэр)
  • гэрийн багш (суралцагчдын гэрт очиж сургалт явуулдаг хүн)
  • гэрийн буурь
    а.гэр барих газар
    б.гэр барьж байсан газар
  • гэрийн бүслүүр (гэрийг тогтоон барих оосор)
  • гэрийн бүрээс (гэрийн гадуур нөмөргөх эсгий бүрээс)
  • гэрийн мод (тооно, унь, хана, хаалга)
  • гэрийн үйлчлэгч(гэрийн ажлыг тусгай гэрээний дагуу, хөлстэйгээр хийдэг үйлчилгээний ажилтан)
  • гэрийн хоймор (гэрийн голом­тоос хойшхи хэсэг)
  • гэрийн хэрэглэл (гэрийн дотор тавих хогшил)
  • гэрийг засах (улс гэрийг төвшитгөн мандуулах)
  • гэрийн ариун цэвэр (гэр орондоо цэвэрч байх шаардлага)
  • гэрийн боол (гэрийн зарц)
  • гэрийн даалгавар (хичээлээс гадуур гэртээ хийх ажил)
  • гэрийн дарга түүх. (өрхийн толгойлогч)
  • гэрийн уянгат мод (гэрийн мод хийх уянгат модны нэг зүйл)
  • гэрийн сургууль (гэрээр сургах сургалтын хэлбэр)
  • гэрийн үеийн бичмэл (гэрийн тэргүүлэгчдийн удам уламжлан бичсэн ургийн тодорхойлолт)
  • гэрийн тэжээвэр амьтан (таван хошуу малаас бусад тэжээвэр амьтад)
  • гэрийн утаа үзэх (хүүхдээ гэрлүүлэх, айл гэр болгох)
  • гэрийн хүмүүжил (эцэг эхийн сургамж)
  • гэрийн хүн
    а.гэргий
    б.гэрээ байнга сахьдаг хүн
  • гэрийн эзэн (өрхийн тэргүүлэгч)
  • гэрийн хошоонгор урга. (хошоонгорын нэг зүйл)
  • гэрийн буга амьт. (нэгэн зүйл тэжээвэр том хулгана)
  • гэрийн шувуу амьт. (гэршүүлсэн шувуу)
  • тугалын гэр (тугалын хальс)
  • хурганы гэр (хурганы хальс)
  • аяганы гэр (аяганы алчуур, аяганы сав)
  • бууны гэр (бууны хуй)
  • малгайн гэр (малгай хийх сав)
  • нумны гэр (саадаг)
  • хутганы гэр (хутганы хуй)
  • гэр баян (чинээлэг баян)
  • гэр бүл (гэрийн доторх хүмүүс)
  • гэр бүл болох (эр эм болох)
  • гэр гэрлэх
    а.гэргий авах
    б.гэр орноо сайн авч явах
  • гэр зуур
    а.гэрийн хүмүүсийн дотор
    б.гэрийн орчин тойрноос үл холдох
  • гэр нүүлгэх
    а.нүүж суух
    б.бэр буулгах ардын зан үйл
  • гэр сургалт (тодорхой нэг айлыг материаллаг баазаа болгон сонгож, хөдөлмөр сургалтын ажил явуулах үйл явц)
  • гэр хороолол (дан эсгий гэрээс бүрдсэн хороолол)
  • албат гэр (нурууны дагуу үүд хийсэн гэр)
  • ар гэр (гэрийн эзэн хол газар одоход гэрт нь үлдсэн хүмүүс)
  • бор гэр (өөрийн мэдлийн, хувийн гэр орон)
  • галын гэр (хоол цай чанадаг гэр)
  • илүү гэр (бараа хураах гэр)
  • нүхэн гэр (эрэг газрыг хөндийлөн ухаж хийсэн сууц)
  • сангийн гэр түүх. (сан хөрөнгө хадгалах гэр)
  • гэр тэрэг (тэргэн дээр бөхлөн барьсан гэр)
  • улаан гэр түүх. (ухуулга, таниулга, дугуйлан хийдэг гэр)
  • хар гэр (шорон гяндан)
  • хатгуур гэр (овоохой, цээжин гэр)
  • цээж гэр (тооно, унь хоёроос бүрдсэн түр зуурын хэрэгцээний оромж)
  • гэрээс гарсны тэмдэг (ламын чойг)

Хоршоо үг

  • урц гэр (монгол үндэстний сууц)
  • гэр байшин (орон сууц)
  • гэр балгас (орон балгас)
  • гэр бараа (эд хогшил, ачаа бараа)
  • гэр гадаа (гэр орон)
  • гэр майхан (амьдрах болон түр байрлах сууц)
  • гэр мал (гэр орон, мал ахуй)
  • гэр нутаг (нутаг орон)
  • гэр ордон (сууц ордон)
  • гэр оромж (орогнох байр)
  • гэр орон (амьдарч буй байр сууц)
  • гэр өргөө / өргөө гэр (амьдран суух орон байр)
  • гэр өрх / өрх гэр (гэр бүл)
  • гэр хашаа (хүний амьдран суух сууц болон түүнийг тойруулан барьсан хүрээ)
  • гэр хогшил (хүний амьдрах сууц болон түүн доторх эд зүйл)
  • гэр хотол (гэр бүл нийтээр, бүгдээрээ)
  • гэр хөрөнгө (хогшил хөрөнгө)
  • гэр хөтөл (гэр орон)
  • гэр хүрээ (хашаа хүрээ)
  • айл гэр (айл өрх)
  • тугдам гэр (өргөө гэр, хүндтэй хүмүүсийн орд өргөө)
  • улс гэр (улс орон)

Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

  • бор овоохой - ГЭР ОРОН
  • нүх - ГЭР ОРОН
  • нүхтэй болох - ГЭР ОРОН

Зүйр цэцэн үг

  • Гэрээ мартсан гэсэр биш
    Гэдэргээ унасан хожуул биш (хэрүүлчин тэнүүлчин биш)
  • Гэрийн үүд гэдгэр сайн
    Гэрийн эзэн бөгтөр сайн (гэрийн эзэн хүн ажилсаг байх хэрэгтэй)
  • Гэрийн хулганагүй бол
    Гадны хулгана гайгүй (аливаа юманд дотоод нөхцөл гол болдог)
  • Гэртээ суусан мэргэнээс
    Гадагш явсан мунхаг дээр (юм үзэж, нүд тайлах нь хоосон цэцэрхэж сууснаас хавьгүй дээр)

Хэвшмэл хэлц

  • Гэр байвал юу үл хэлэлцэх вэ?
    Гэдэс байвал юу үл идэх вэ?
  • Гэр барилцсан нь үүд хооронд
    Гэдсээ илсэн нь дээд биенд
  • Гэр болохоор юу үл хэлэлцэх вэ?
    Гэдэс болохоор юу үл идэх вэ?
  • Гэр гэрийн ёс
    Гүзээ гүзээний булан
  • Гэр гэрийн цуугиан
    Гэдэс гэдэсний булан
  • Гэр гэрийн шуугиан
    Гэдэс гүзээний дулаан
  • Гэр гэрийн явдлыг
    Гэгээн ухаантан мэдэхгүй
  • Гэр гэрийн явдлыг
    Зургаан журган шүүж чадахгүй
  • Гэр дуган
    Гэргий дагина
  • Гэр дулаан
    Гэдэс цатгалан
  • Гэр малгүй хүн
    Гэрийн нохойноос доор
  • Гэр нэвт гэгээтэй
    Гишүүний улаан хацартай
    Туурга мэт туяатай
    Тунгалаг улаан хацартай гэх шиг
  • Гэр олон
    Гэдэс ганц
  • Гэр тулд юу эс хэлэлцэх вэ?
  • Гэдэс тулд юу эс идэх вэ?
  • Гэр эвдсэн нь гэсгүй
    Цонх эвдсэн нь цорж
  • Гэр юм чинь юу эс хэлэлцэх вэ?
    Гэдэс юм чинь юу эс идэх вэ?
  • Гэргүй хүний гэдэс их
    Гэдгэр хүний малгай их
  • Гэргүй хүний гэдэс нь их
    Гэзэггүй хүний толгой нь их

  • Гэрийн бахархал үр хүүхэд
    Улсын бахархал ухаантан мэргэд
  • Гэрийн буг
    Хоолны сав
  • Гэрийн бурханд малгайтайгаа мөргөнө
  • Гэрийн гадна
    Гэтсэн хүнтэй
  • Гэрийн гэдгэр нь сайн
    Бэрийн годгор нь сайн
  • Гэрийн дарамт
    Гэдэсний дайсан
  • Гэрийн долоо идээч
    Замын долоо яваач Журган–Журмаар засах зургаан яам, улсын гадаад харилцааг эрхлэх газар
  • Гэрийн долоо чөтгөр
    Хээрийн долоо бурхан
  • Гэрийн дотор мөнгөтэй бол
    Хэрмийн гадна хулгайчтай
  • Гэрийн дотор найртай
    Гэрийн ард хэрүүлтэй
  • Гэрийн доторх нэг дайсан
    Гаднах мянгаас давна
  • Гэрийн нохой галзуурвал
    Хээрийн нохойноос хэцүү
  • Гэрийн сайхан хоймроо
    Гэргийн сайхан урьдаа
  • Гэрийн үүд гэдгэр сайн
    Гэрийн эзэн бөгтөр сайн
  • Гэрийн хий дээшээ
    Гэдэсний хий доошоо
  • Гэрийн хий тооноороо гардаг
    Гэдэсний хий доогуураа гардаг
  • Гэрийн хулганагүй бол
    Гадны хулгана ирэхгүй
  • Гэрийн хэлхээ тооно
    Гэдэсний хэлхээ самшуу
    Төрийн хэлхээ хууль
    Төрлийн хэлхээ нагац
  • Гэрийн хэлхээ тооно
    Гэдэсний хэлхээ хоол
  • Гэрийн чимэг гэргий
    Гэдэсний чимэг будаа
  • Гэрийн эзэн болохгүй бол
    Цагаан будааны үнэ мэдэхгүй
  • Гэрийн эзэн
    Гэлэнгээс ах
  • Гэрийнхээ хүнд хийснээ бүү хэл
    Сайн авгайн сэтгэл зовдог
    Муу авгайн сайр нь өрөгддөг
  • Гэрлэх, гэлэн болох давхцах
  • Гэрт гэж
    Гэнэн үг хэлэхгүй
  • Гэрт гэхэд гэдэс хийнэ
    Орно гэхэд ондос хийнэ
  • Орсон хойно ярвас хийнэ
    Ярих гэхэд ядас хийнэ
  • Гэрт зодогдсон гөлөг
    Гадна гарч гахай зууна
  • Гэрт мухар байвч
    Гэрэлд мухаргүй
  • Гэрт орохгүй
    Гэгээнд мөргөхгүй
  • Гэрт суусан эмгэн
    Шаварт унах гэх шиг
  • Гэрт төрсөн бие
    Хээр хэвтэх яс
  • Гэрт цохигдсон нохой
    Гадна гарч хонь хазна
  • Гэрт ч мухар
    Гэрэлд ч мухар байдаг
  • Гэртэй хүн хэвтдэг
    Гэргүй хүн тэнэдэг
  • Гэртээ байгаа хурга
    Гэгээний эрээнээс дээр
  • Гэртээ гэгээгүй
    Гэдсэндээ чацархайгүй
  • Гэртээ гэдгэр
    Гадаа ганагар
  • Гэртээ идсэн гэдсэндээ
    Айлд идсэн босгондоо
  • Гэртээ ирсэн хүний
    Гэдсийг нь хагалав гэх шиг
  • Гэртээ суусан мэргэнээс
    Олныг тойрсон тэнэг дээр
  • Гэртээ үг хэлэхэд
    Гэрийн хойно хүнтэй
  • Гэртээ үгтэй
    Гэдсэндээ зэмтэй
  • Гэртээ хоолтой
    Гэдсэндээ өнгөртэй
  • Гэртээ эзэн суухгүй хүн
    Гийчин бүү зал
  • Гэрээ мартсан
    Гэсэр биш
    Гэдэргээ унасан
    Хожуул биш
  • Гэрээ мартсан Гэсэр шиг
    Гэмээ мартсан хулгай шиг
    Гэрээ үзэхгүй
    Айлаа үзэх
  • Гэрээ шүүрдвэл эрэлд тус
    Жороо шүүлцвэл эрдэмд тус
  • Гэрээс гарахгүй
    Гэдэс алдахгүй

Өвөрмөц хэлц

  • гэрийн бараа харахгүй
    а.гэртээ орж амрах завгүй
    б.гэрээсээ хол, өөр газар ажиллах
  • гэр барих
    а.гэр босгон байгуулах
    б.өрх хөрөнгө тусгаарлах
    в.даалуу зэрэг зарим тоглоомоор тоглоход хэн ахлах модтой нь дарж өөрийн болгох
  • гэр хагартал (маш чанга)
  • гэрийн буг болох (ажил төрөл хийхгүй, гэрээс үл гарах)
  • гэрийн мухар сахих (гэрээс гарахгүй байх)
  • ханан гэр холдож хадан гэр ойртох (үхэх дөхөх)

Зөв бичих зүй

  • гэр, гэрийн, гэрний, гэрт, гэрэнд, гэрээс, гэрнээс, гэртээ, гэртэй, гэрлүүгээ(гэрлүүгээ)

о.тоо

  • гэрнүүд

гэр I (~орон, орших сав, одон зурхайн гуч хоног)
гэр II (гэрэл гэгээ)

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

kE*
kE*T

Хуучирсан үг

  • засгийн гэр
    а.төрийн ордон
    б.албаны гэр