гахай

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Үгийн гарал

Галиг

[ǧaxai] (гахаи)

Дуудлага

Үгийн утга

гахай I нэр.

  • 1.амьт. Элдэв идэшт, хэвдэггүй, Еврази, Аф­рикт тархмал, олон зүйлтэй, тэжээвэр нь дэлхий даяар тарсан том биет дэлэнт амьтан.
  • гахайн сүүл урга. (ус намагтай газар буюу гол горхины усан дотор ургадаг олон наст ургамал),
  • гахайн чих урга. (гуу жалга, элсэрхэг чийгтэй хөрсөнд ороож ургадаг, зүрхэн буюу дугариг хэлбэрийн навчтай өвс);
  • 2.зурхай. Сарны зурхайн арван хоёр эрхтний сүүлчийнх буюу арван хоёрдугаар
    гахай II нэр. Адууны туурайны улны дотор талын гурвалжин хэсэг; хэдрэм:
    гахай III нэр.тогл. Жижигхэн тайрдас модыг өрж тавиад, тусгай модоор онож унагах тоглоом наадам.
    гахай IV: гахай харцгай амьт. (хошуу улаан, хоолойн доод этгээд цагаан нэг зүйл бялзуухай).
    гахай V нэр. Тэрэгний тэнхлэгийг тогтоох цүү.
    гахай VI: гахай эм урга. (иш нарийн, салаа үлэмж, хөх навч¬тай өвс).
    гахай VII нэр. Ганзагын наймаач­дын бараагаа хийж зөөдөг томоохон хэмжээний сав, цүнх:

Шилжсэн утга

  • Бохир, заваан: гахай шиг амьтан
  • Ховдог, идэмхий

Холбоо үг

  • гахайн сор (гахайн ширүүн, урт шулуун үс)
  • гахайн сур (гахайн арьсан сур)
  • гахайн торой (гахайн үр төл)
  • гахайн үзмэрч (гахайн толгойгоор мэргэлдэг хүн)
  • гахай засах (өөлөх)
  • гахай өөлөх (адууны турууны улны дотор гурвалжинг өөлөх)
  • гахай нурамлах (чийгтэй ширэг газар удаан чөдөрлөсөн морины гахай дэвтэж сунасныг хурц хутгаар өөлж засаад, халуун нурман дээр гишгүүлэх)
  • гахай түрэх (адууны туурайн хэдрэм түрж ургаад газар тулж доголгох)
  • гахай сөхөх (адууны туурайн өвчнийг эмчлэх арга)
  • гахай цохих (гахай тоглоомоор наадах)
  • гахай чирэх (томоохон сав чирэх)

Хоршоо үг

  • бодон гахай (нас гүйцсэн эр гахай)
  • гахай хавдар анагаах (эрүү шанаан тус газар хавддаг халдварт өвчин)
  • гахай жил (сарны тооллын арван хоёр жилийн арван хоёрдугаарх нь)
  • гахай сар (өвлийн тэргүүн сарын)
  • гахай өдөр (гахай эзэлсэн өдөр)
  • гахай цаг (шөнийн 21.40-23.40 цагийг дуусталх үе)

Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

Зүйр цэцэн үг

  • гахайн хоншоор хашаа эвдэх
    хүний хоншоор хошоо эвдэх (муу хүний хов жив дэндвэл бусдын нөхөрлөлийг эвдэнэ)

Хэвшмэл хэлц

  • Гахай адил таргалсан ч идэхээс уйдсан хүнгүй
    Газар даахгүй баяжсан ч олохоос уйдсан хүнгүй
  • Гахай барихад бугуйл хэрэгтэй
    Газар хагалахад анжис хэрэгтэй
  • Гахай барихад гох хэрэгтэй
    Газар хагалахад гоотуу хэрэгтэй
  • Гахай тэнгэр хардаггүй
    Гай зовлон мэддэггүй
  • Гахай тэнгэрийн царай хардаггүй
    Хулгайч хүний нүүр хардаггүй
  • Гахай унтахдаа
    Нохой идэхдээ
  • Гахай хадарсан газарт
    Ганцаараа битгий яв
  • Гахай хариулсан хүн
    Уураа бардаг
  • Гахай хэдий таргалавч арьсны гадна таргалахгүй
  • Гахайд ганц өдөр
    Хомхойд хоёр өдөр
  • Гахайн мах амттай
    Газар доорх гэр дулаан
  • Гахайн мөр гадуур
    Гай барцад холуур
  • Гахайн мөр гатуурдаа дээр
  • Гахайн толгой газар ортол сэг
    Морины толгой мөрд унавч зул
  • Гахайн толгойгоо бариад тахих бурхан олдохгүй
  • Гахайн толгойгоо барьж байвал
    Сүмийн үүдийг олж ядахгүй
  • Гахайн үүрэнд сууж
    Нохойн хоол идэх
  • Гахайн хоншоор газар сэтэлнэ
    Гашуун үг зүрх сэтэлнэ
  • Гахайн хоншоор газар эвдэнэ
    Хүний хоншоор хэрэг өднө
  • Гахайн хоншоор газарт ойр
    Гавжийн хоншоор зовлонд ойр
  • Гахайн хоншоор газарт ууртай
    Гавжийн хоншоор зовлонд ууртай
  • Гахайн хоншоор хашаа эвдэнэ
    Хүний хоншоор хөшөө эвдэнэ
  • Гахайнаас халиу өнгөт төрөхгүй
    Тэнэгээс цэцэн үг гарахгүй

Өвөрмөц хэлц

  • нохой гахайдаа хүрэх (зад хэрэлдэх)
  • гахай зөөх: наймаа хийх: Эрээн Нарантуул хоёрын хооронд таван жил гахай зөөгөөдолсон хэдээрээ энэ машиныг авлаа.
  • гахай явган, нохой нүцгэн: явгарч мухардах, унаагүй болох: Одоо яадаг билээ. Хүний газар, гүнгийн нутагт гахай явган, нохой нүцгэн хаа очих билээ гэж Долгор уйлан нулимс нь хацрыг нь даган урсав [1]
  • нохой гахайдаа хүрэх
  • тохой тойрч, гахайн огтлох

Зөв бичих зүй

га|хай I амьт. зэрлэг~II . нэр(тоглоом)~цохих III гахайн, гахайг, гахайд, гахайнаас, о.тоога­хайнууд

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

GeeeeI


Хуучирсан үг

Ишлэл

[1] (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

  1. Иш татахад гарсан алдаа: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named zaan