бурхан

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Үгийн гарал

Галиг

бурхан [burxan] (бурхан)

Дуудлага

Үгийн утга

бурхан нэр. шашин. Буддын ёсны гэм бүхнийг тэвчиж, эрдэм бүхэнд төгс, хамгийг эрхшээсэн хүн. бурхан багш (бурхан будда), бурхны ном (бурхны номлосон зарлиг), *бурхан ухаантай (маш ухаантай), *бурхан болох цээр. (нас барах), *бурхант газар буг чөтгөр (сайны хажууд муу). 2.Шашны ёсны илтгэл болсон олон сахиус шүтээн, бурхны дүрс бүхий хөрөг. бурханд мөргөх (бурханд сүсэглэх), зурмал бурхан (бурхны зурмал хөрөг), зэс бурхан (бурхны зэс баримал), 3.Бунхан. бурхан суварга (бунхан суварга). 4.Бөө мөргөлийн онгон савдаг, бургас бутны эзэн. 5.Өвөгдээдэс, дээд шүтээн. долоон бурхан од. орон (умардад орших долоон их од, долоон өвгөн).

Шилжсэн утга

Цэцэг өвчин. улаан бурхан (улаанууд өвчин), цагаан бурхан (цэцэг өв­чин).

Холбоо үг

Хоршоо үг

бурхан ном (шашны ном), бурхан шашин (гэм бүхнийг тэвчиж, эрдэм бүхнийг туулж, хамгийг эрхшээсэн хүн болон шүтлэг бишрэлийн нэгдмэл ойлголт, үзэл суртлын нэгэн зүйл давхарга; буддын шашин, шарын шашин), бурхан тахил (хүний итгэж бишрэн шүтээн болгосон зүйл),бурхан тэнгэр (хүний орчлонгийн бүх зүйлийг мэдэж захирах их хүч, түүнийорших орон), бурхан тэнгэр (хүний орчлонгийн бүх зүйлийг мэдэж захирах их хүч, түүнийорших орон),

Эсрэг үг

Этгээд үг хэллэг

Зүйр цэцэн үг

Хэвшмэл хэлц

Өвөрмөц хэлц

  • бурхан болох.(цээр.)үхэх, нас барах. Ингэж байтал ам уруудан хээр морьтой хүн хурдлан давхиж ирээд тайжийг хармагц дэргэд нь ирж мориноос үсрэн бууж: “Тайж гуай минь муухай юм боллоо, яадаг билээ” гэж амьсгаадав. Юу болов гэж тайж зандрав. Хатагтай бурхан болчихсон байна (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).
  • бурхан болооч.талийгаач. Үгүйнээрэн бурхан болоочнарын хөсрий гавал наймаалж, хар усанд хувь заяагаа өгснийхөө нүглийг хүн ингэж амсдаг байж (Д.Гармаа, Нүглийн нүд).
  • бурхан шиг тахих.(үл тааш.)хэт их өргөмжлөх, дэндүү их дээдлэх. Гэтэл Самдан ах шиг жаргалтай дураараа хүн байгаагүй. Чи түүнийг бурхан шиг тахисан(С.Эрдэнэ, Жаргах нас).
  • бурханы мэлмийд багтах:аврал аз дайрах, бурхан харах. Бурханы мэлмийд багтажбуух нь ч нэг юм буулаа (Б.Догмид, Хөх тэнгэрийн зарлиг).
  • бурханы оронд явах.(цээр.)үхэх. Ээж минь дараа жил нь бурханы оронд явчихсанюм (Л.Бадарч, Хү­жийн гал).
  • бурханы оронд явуулах.(цээр.)алах.Аа тийм үү, та нар бас энэ улааны нохойг өмөөрнө үү, би та нарыг цөмийг чинь бурханы оронд явуулнадаа (Ц.Уламбаяр, Зовлон жаргал).
  • бурханаа санаад үнсэж бузар­лах.ямар нэгэн юманд хэт сайрхаж зохисгүйтэх. Чи ч нэмэр болох­гүй нэмнээс л болох байхаа даа. Бурханаа санаад үнсээд бузар­лана гэдэг шүү юм болж хүн амьтны нүүр түлэх байх гэж эмээж байна.бурханаа шүтэх гээд дээр нь суух.хүндлэх гээд хүдэх, сайн санаа­гаар үйлдсэн боловч арга авцал нь зохисгүйтэж муу үр дүнд хүрэх.Юмны учир начрыг мэднэ ээ нэг байхгүй. Бурханаа шүтэх гээд дээр нь ч сууж мэдэхээр нөхөр дөө.
  • бурханы нүүрээс алт хусах.олж болшгүй зүйлээс олз хайх, ховдог авлигач хэтрэх.Ховдог шунахай зан нь дэндүү гэмээр байна. Бурханы нүүр­нээс алт хуснагэж хэлж чадахаар л болоод байна шүү.
  • Бурхан арвидвал мөргөж амжихгүй,буг арвидвал дарж амжихгүй
  • Бурхан байтлаа буруугаа мэдэхгүй,мэргэн байтлаа зөрүүгээ мэдэхгүй
  • Бурхан байтлаа гурван хар бөгстэй
  • Бурхан бодож чөтгөр зүүдлэхгүй
  • Бурхан бурхан гэснээс,бухаа тахисан нь дээр
  • Бурхан болох санаанаас,баян болох заяанаас
  • Бурхан болсон хүнийг буянаар үд,буруу хандсан дайсныг зэвсгээр үд
  • Бурхан гурвын тоонд дуртай гэх шиг
  • Бурхан гэгч эс сэжиглэвэл гэмшилгүй,бурангуй гэгч эс хэрэглэвэл ялгүй
  • Бурхан өтөлбөл бунханд,хүн өтөлбөл буланд
  • Бурхан сангаа,хүн зангаа
  • Бурхан тэнгэрийг боловч,балин тахилаар баясгадаг
  • Бурхан хүчтэй гээд нүдээ аних,буян ачтай гээд амаа ангайх
  • Бурхан чөтгөр мухар сүсгээс,буруу санаа муу сэтгэлээс
  • Бурхан чөтгөр хоёр үзэгдэхгүй боловч,хэвт хэвтсээр шүтэж үл болно
    Дээдэс доодос үзэгдэх боловч,гар гарсаар дуурайж үл болно
  • Бурхангүй газар буг галзуурна,нохойгүй газар гахай хуцна
  • Бурхангүй газар буггүй
  • Бурхангүй газар бомбо галзуурна,бухгүй газар шар галзуурна
  • Бурхангүй газар бомбо эзэмдэнэ,бухгүй газар бяруу эзэмдэнэ
  • Бурхангүй газар,буг байдаггүй
  • Бурханд балин хэрэгтэй,бурангуйд эсэргүүцэл хэрэгтэй
  • Бурханд бүү наманчил,хүүхдэд бүү үзүүл
  • Бурханд мөргөхөөр бяруугаа сурга,маани тоолохоор малаа усал
  • Бурханд тавьсан мах,босож явах чөлөө
  • Бурхандаа бичиг амлахаар,хүүхэддээ бичиг сонсго
  • Бурхандаа итгэж ниргүүлэх,бухандаа итгэж мөргүүлэх
  • Бурхандаа итгэсээр өвчинд автагдах,бухандаа итгэсээр үнээгээ хусраах
  • Бурхантай газар буг олон,буянтай газар нүгэл олон
  • Бурханы өмнө утаа гаргах чадалгүй,бухын өмнө сүх далайх чадалгүй
  • Бурханы шавь лам гуай,лам гуайн шавь увсанз
  • Бурханаа тахихаар багалзуураа тахисан нь дээр
  • Бурханаа шүтэх гээд дээр нь суух,бухаа сургах гээд үргээж жигшээх2349Бурханы газар диваададтай
  • Бурханы газар чөтгөртэй
  • Бурханы нь зурахаас өмнө,бойвгийг нь урьдаар зурах
  • Бурханы хажууд чөтгөр,алтны хажууд гууль

Зөв бичих зүй

бурхан /~ы/, /~д/, /~г/, /~аас/, /~аар/, /~тай/, /~руу/, /~аа/, о.тоо/~ууд/

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

Breeea

Хуучирсан үг