ам

Wiktionary-с
Шууд очих: залуурдлага, хайлт

Flag of Mongolia.svg Монголоор


Үгийн утга

нэр. ам I биезүй. Хүн, амьтны хоёр уруулын хоорондох сүв, хоол идэх эрхтэн: б.ядарч зүдрэн тартагтаа тулах, аль ч үгүй хоцрох)
ам II нэр. Уул, нурууны салбарласан өндөр хянга, хамруудын хооронд орших хавчиг хөндий)
ам III нэр. Юмны ирмэг, амсар, үзүүр: аяганы ам (аяганы амсар), аяганы ам зуух (унд хоол амсах), бууны ам (бууны амсар), бүрээсний ам (монгол гэрийн бүрээсний ирмэг), зуухны ам (зуухны амсар), ханын ам (монгол гэрийн ханыг нийлүүлэн боох уулзвар), ам амсар хорш. (юмны ирмэг, зах), *хөхүүрийн ам холдож хүйтний ам ойртох (хүйтний улирал ирэх).
ам IV: бөхийн ам (өөрөөсөө доош цолтой бөхийг амлаж барилдах ёс), аманд гарах (угтуул бөхтэй барилдахаар гарах), ам угтуул (амлагдсан, амласан хоёр бөх).
ам V нэр. Бөс даавуу зэрэг эд барааг эн­гийн хэмжээгээр дөрвөлжилсөн хэсэг: ам даавуу (дөрвөлжлөн зүссэн даа­вуу), ам дөрвөлжин (дөв дөрвөлжин), ам цаас (дөрвөлжлөн нугалсан цаас)
ам VI: ам мөлт хорш. (ам мөлтөс), ам мөлтөс хорш. (а.арай¬хийж, хальт, дөнгөж, урьдхан, ялимгүй жаахан; б.санд мэнд).
ам VII: ам зом хорш. (ам юм), ам юм хорш. (үйл ажилд завдамтгай, хөдөлгөөнтэй)

Үгийн гарал

Галиг

[am]

Дуудлага

[am] (ама)

Шилжсэн утга

Холбоо үг

  • амны завсар (хоёр уруулын хоорондох зай)
  • амаа жимийх (а.уруулаа хавчин нийлүүлэх; б.үг дуугарахгүй байх)
  • ам хатах (шүлс ялгаралт нь багассанаас ам хуурайших)
  • ам цангах (ундаасах), ам зүгшрэх (а.морь малыг унаж сургахад ялгуум эелдэг болж эхлэх; б.олны өмнө ярьж хэлж сурах, дасах)
  • ам сул (морь малын ам зөөлөн)
  • ам хатуу (а.морь малын ам хазаартаа дийлдэхгүй тэмүүлэх нь; б.хүний үг ухачламтгай ширүүн)
  • амаа мэдэхгүй (морь малын хазаарт дасч, унаанд сураагүй)
  • амны хишиг (аз, хийморь)
  • амны хишиг нь ар дээрээ гарах (азгүйтэх, бүтэлгүйтэх)
  • амны цээр гарах (а.амсахыг цээрлэсэн юмыг амсах; б.гэмшилтэй үг хэлснийхээ учрыг тайлбарлан ярих)
  • аман зохиол (ард түмний дунд ам дамжин уламж­лагдаж ирсэн, зохиогч нь тодорхойгүй утга зохиол)
  • аман хуур хөгжим. (олон жижиг нүхэнд төмөр­лөгөөр хэл таа­руулан хадсан бөгөөд нүхээр нь үлээвэл төмөрлөг хэл нь доргиж дуугарах хөгжмийн зэмсэг)
  • ам уруудах (уулын хөндий уруудан явах)
  • модот ам (модтой нам дор газар)
  • уулын ам (уулын хянга хамрын дундах бэл рүүгээ уруудсан нам газар)

Хоршоо үг

  • ам бэлчир (бэл бэлчир)
  • ам жалга (жалга хавцал)
  • амыг нь тослох (тал засах, хээл хахууль өгөх)
  • ам хамраа долоох (а.сувдаглан шунахайрах, байж ядах); б.хоол горьдох, идэж уух гэж шимтэх)
  • амаа урчихах шахах (ам булаацалдан дэмий чалчих, их ярих)
  • амаа үдэх(үг үл хэлэх, дуугүй болох)
  • амны салиа нь арилаагүй (нялх хүүхдээрээ, хар нялхаараа, туршлагагүй)
  • амаараа шороо үмхэх(а.хүнд хууртах, яах ч аргагүй болох, мухардах
  • ам сүв (а.хоёр уруулын завсрын нарийн нүх; б.уут сав зэргийн амсар, онгорхой хэсэг; в.жалга хөндий)
  • ам хамар/хамар ам хорш. (амьтны үнэрлэх, үмхэхэрхтэн)
  • нүд ам (нүүр нүд)
  • нүүр ам (хүн, амьтны толгойн өмнө этгээд болон уруулын завсарх сүв)
  • ам хоолой/хоолой ам (хүн, амьтны залгиур эрхтэн)
  • ам хэл/хэл ам (хүний өгүүлэх эрхтэн болон түүний орших хөндий
  • ам ангайж суух (алмайран гайхашрах, хий дэмий суух)

уруул ам (дээд, доод уруул болон амны хөндий) шүд ам (хүн, амьтны уруулын завсар хөндий болох шүд)

  • ам ангайж суух (алмайран гайхашрах, хий дэмий суух)
  • ам тосдох (а.хоол идэх; б.амь зуулгатай байх, идэх хоолтой байх; в.идэх уух зүйлээр дутахгүй байх, амны хишигтэй байх)
  • ам халах (а.морь малын ам, ангайхдаа холгогдон улайх; б.шилж. хүний сэтгэл нь хөөрч, яриа нь олшрох, хэтэрхий их ярих; в.бага зэрэг согтож, үг нь олшрох)
  • ам цуурах (үнэн худал юм хамаагүй, болгоомжгүй ярих)
  • ам эргэх (хэлснээсээ буцах)

Эсрэг үг

Зүйр цэцэн үг

Хэвшмэл хэлц

Өвөрмөц хэлц

Зөв бичих зүй

Ертөнцийн гурав

Монгол бичиг

fema fe^

Хуучирсан үг